مسابقه بزرگ وبلاگ نويسي با يکي از سه موضوع:

* سوخت پاک – خودروي پاک – هواي پاک

* نقش کربن آبي در پالايش هوا (اقيانوس)

* نقش کربن سبز در پالايش هوا (فضاي سبز)  

علاقمندان ميتوانند آدرس وبلاگ خود را به همراه نام ،نام خانوادگي ،سن ،ميزان تحصيلات، شماره ملي  و شماره تماس به آدرس زيرايميل نمايند. Sb.mohitezist@gmail.com

به نفرات برگزيده جوايز ارزنده اي اهداء خواهد شد .

مهلت ارسال آثار تا 10/11/1390 خواهد بود زمان اعلام نتايج همزمان با سالروز پيروزي انقلاب شکوهمند اسلامي ايران 22 /11/1390  خواهد بود.

]]> Sun,5 Feb 2012 12:56:24 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=761 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=781 به گزارش روابط عمومي اداره کل حفاظت محيط زيست سيستان و بلوچستان
 
در طول هفته هواي پاک تعداد 400 نفر دانش آموز از موزه تاريخ طبيعي اداره کل حفاظت محيط زيست سيستان و بلوچستان ديدن نمودند.
اين موزه در دو طبقه و در محل اداره کل قرار دارد که نمونه هاي بومي استان را به صورت تاکسيدرمي شده به نمايش گذاشته است . بازديد در طول هفته بصورت رايگان بوده و به بازديد کنندگان پکيج هاي زيست محيطي اهدا گرديد. از ديگر بازديد کنندگان موزه مذکور دانشجويا ن دختر مرکز تربيت معلم زاهدان بودند

]]> Wed,25 Jan 2012 08:39:43 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=781 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=780 کاشت نهال در کارخانه سيمان زابل در روز هواي پاک

به گزارش روابط عمومي اداره کل حفاظت محيط زيست سيستان و بلوچستان:

به مناسبت روز سوخت و هواي پاک مهندس خسرو افسري مديرکل حفاظت محيط زيست سيستان و بلوچستان به همراه جمعي از پرسنل اداره کل بازديدي از کارخانه سيمان زابل داشتند.

در اين بازديد مباحثي در خصوص اهميت هواي پاک و نقش صنايع بزرگ استان در حفظ پاکي آن و نيز ضرورت نصب فيلترهاي بازدارنده ذرات  و سيستم پايش لحظه اي  از سوي مهندس افسري مطرح گرديد.

ايشان همچنين به نقش فضاي سبز و ضرورت درختکاري در کارخانه ها اشاره نمودند و از  کارخانه سيمان زابل با داشتن فضاي سبزي  بالغ بر 15000 اصله درخت و نهال بعنوان کارخانه  نمونه و مثال زدني در عرصه محيط زيست ياد نمودند.

در پايان اين نشست  و بازديد از کارخانه مراسم درخت کاري بصورت نمادين در محيط بيروني کارخانه انجام گرديد.

]]> Sat,21 Jan 2012 13:43:59 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=780 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=779 همايش بزرگ پياده روي به مناسبت هواي پاک در زاهدان و اکثر شهرهاي استان برگزارشد.

در روز جمعه 30/10/90 همايش بزرگ پياده روي خانوادگي باشعار سوخت پاک خودروي پاک هواي پاک  و با هدف استفاده کمتر از خودروها به ميزباني اداره کل حفاظت محيط زيست استان برگزار گرديد.

همايش پياده روي خانوادگي از محل ميدان دکتر حسابي تا پارک ملت زاهدان با حضور جمعي از مسئولين استاني و عموم مردم صورت گرفت و در پايان به برگزيدگان جوايزي از قبيل دوچرخه و تلويزيون رنگي و ... از سوي اداره کل حفاظت محيط زيست سيستان و بلوچستان اهدا گرديد.

در اين همايش مهندس خسرو افسري مديرکل حفاظت محيط زيست سيستان و بلوچستان به نقش انسان در حفظ و تداوم هواي پاک و داشتن  و پرورش انسان سالم در محيط زيست سالم  اشاره نمودند و حفظ و حراست از اين انفال الهي را وظيفه آحاد مردم برشمردند.

]]> Sat,21 Jan 2012 13:02:18 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=779 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=778 در هفته هواي پاکشهردار زاهدان نمونه شد

مديرکل محيط زيست سيستان و بلوچستان گفت: در هفته هواي پاک، شهردار زاهدان به عنوان شهردار نمونه شهر پاک انتخاب شد.

 به گزارش روابط عمومي اداره کل حفاظت محيط زيست سيستان و بلوچستان  خسرو افسري مدير کل  در همايش روز هواي پاک که در محل سالن آمفي تاتر اداره کل حفاظت محيط زيست سيستان و بلوچستان برگزار گرديد اظهار داشت: امسال با شعار سوخت پاک، خودروي پاک ،هواي پاک" به دنبال کاهش آلاينده‌هاي جوي در سيستان و بلوچستان هستيم.
وي افزود: طي قرن‌هاي اخير، روند صنعتي شدن برداشت از منابع بسيار زياد شده و اين خود باعث ايجاد آلودگي هوا مي‌شود که در اين راستا افزايش فضاي سبز مي‌تواند در پاک بودن هوا بسيار مؤثر باشد.
مديرکل محيط زيست سيستان و بلوچستان ادامه داد: براي هر نفر به طور معمول 20 تا 24 متر مربع فضاي سبز نياز است که بايد به سمت افزايش سرانه سبز در راستاي هواي پاک حرکت کنيم.
خسروافسري در ادامه برگزاري مسابقه سراسري وبلاگ نويسي با موضوعات زيست محيطي براي نخستين بار در سطح  کشور، برگزاري نشست هم انديشي با رياست  دانشگاه علوم پزشکي زاهدان در زمينه مباحث مربوط به آلاينده‌هاي هوا و اثرات زيان بار آنها بر سلامت مردم و بررسي راهکارهاي اجرايي پيشگيرانه، برگزاري مسابقه زنده تلويزيوني با محوريت و سوالات زيست محيطي از شبکه استاني هامون در طول هفته هواي پاک با اهداي جوايز ارزنده، راه‌اندازي سيستم پايش آنلاين کارخانجات سيمان خاش و زابل، بازديد از کارخانجات بزرگ استان و کاشت درخت و نهال به منظور ترويج فرهنگ توسعه فضاي سبز و اثرات آن در کاهش آلاينده‌هاي هوا را از مهم‌ترين برنامه‌هاي هفته هواي پاک در سيستان و بلوچستان عنوان کرد.
وي از افتتاح مرکز کنترل و پايش زيست محيطي در استان خبر داد و گفت: مرکز کنترل و پايش محيط زيست سيستان و بلوچستان افتتاح و به بهره‌برداري رسيد که يکي از اهداف عمده افتتاح اين مرکز، جمع آوري اطلاعات پايشي و داده‌هايي است که روي آلايندگي‌هاي محيط مثل آب، خاک و هوا تأثير گذار است.
در ادامه از فعالان زيست محيطي سيستان و بلوچستان قدرداني شد.

 ]]> Sat,21 Jan 2012 11:56:58 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=778 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=777 به مناسبت 29 دي ماه و روز هواي پاک، مرکز کنترل و پايش محيط زيست سيستان و بلوچستان افتتاح و به بهره‌برداري رسيد.

خسرو افسري در حاشيه مراسم افتتاح اين مرکز اظهار داشت: يکي از اهداف عمده افتتاح اين مرکز جمع‌آوري اطلاعات پايشي و داده‌هايي است که روي آلايندگي‌هاي محيط مثل آب خاک و هوا تأثيرگذار است.
وي افزود: در اين مرکز با نرم افزارهاي پيشرفته قابليت اين را هم داريم که حيات وحش را به صورت پايش شده داشته باشيم و اگر اطلاعات ما به صورت آفلاين باشد با اين نرم افزارها به اطلاعات آنلاين تبديل شود.
از تمامي دستگاه‌هاي اجرايي که در امر حفاظت و کنترل زيست محيطي و منابع طبيعي دخيل هستند اطلاعات مي‌گيريم و با نرم افزارهايي که در اين مرکز وجود دارد اطلاعات آنها را آنلاين کرده تا همگان به صورت روتين به آن دسترسي داشته و در جلسات برنامه‌ريزي و تصميم گيري‌هاي استان با اعداد کمي سر و کار داشته باشند.
افسري گفت: اميدواريم با افتتاح اين مرکز بر اساس استاندارد طبق شاخص‌هاي جهاني و بين‌المللي عمل تا معضلات اصلي استان که بيشتر بحث ريز گردها و آلاينده‌هاي طبيعي هوا است بر طرف شود.
مدير کل حفاظت محيط زيست سيستان و بلوچستان به بحث آلاينده‌هاي جوي اشاره و تصريح کرد: آلاينده‌هاي جوي بيشتر در زاهدان و زابل وجود دارد که در برخي از روزهاي سال به صورت بحراني و بالاتر از شاخص‌هاي پي‌اس‌آ مي‌شود.
وي افزود: اعتبار اختصاص يافته بر اساس طرح‌هايي که براي کاهش اين آلاينده‌ها ارائه شده تقسيم و اولويت‌بندي مي گردد تا براي رفع آلايندگي هوا برنامه‌ريزي شود.

 ]]> Sat,21 Jan 2012 11:53:16 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=777 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=776 به مناسبت هفته هواي پاک (29/10 لغايت 1/11) نشست مشترکي  متشکل ازائمه جمعه و جماعات اهل تشيع و تسنن  شهرستان خاش، آقايان حجه الاسلام ميري و مولوي شهنوازي ، مهندس شهرکي فرماندار و مهندس خسرو افسري مدير کل حفاظت محيط زيست استان ، مهندس خاکسفيدي رئيس اداره حفاظت محيط زيست خاش و جمعي از پرسنل اداره کل درمحل  فرمانداري شهرستان خاش برگزار گرديد. در اين نشست مباحثي در خصوص اهميت و نقش هواي پاک  در سلامت انسان و محيط و نقش مسئولين در  اين راستا مطرح گرديد.

هيئت مذکور به اتفاق در مراسمي که به همين منظور در محل مدرسه دخترانه حضرت زينب  شهرستان خاش برگزار گرديده بود شرکت نمودند. از جمله برنامه هاي اجرايي  اين روز قرائت بيانيه هواي پاک ،خواندن سرود توسط دانش آموزان، به صدا در آوردن زنگ هواي پاک  و سخنراني حاج آقاي ميري و آقاي خاکسفيدي بود.

در ادامه هيئت مذکور به بازديد از کارخانه سيمان خاش رفتند که در آنجا مهندس افسري ضمن تشکر از اقدامات انجام شده کارخانه مذکور در راستاي ايجاد فضاي سبز و جلوگيري از آلودگي، لزوم نصب سيستم پالايش آنلاين و خوداظهاري در پايش را يادآور گرديدند.

]]> Sat,21 Jan 2012 10:27:55 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=776 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=775 به گزارش روابط عمومي حفاظت محيط زيست سيستان و بلوچستان و به نقل از مهندس خسرو افسري مدير کل:

يگان حفاظت محيط زيست استان با تلاش و پيگيري هاي مستمر و با همکاري و مساعدت نيروي جان بر کف انتظامي استان و نيز گمرک زاهدان موفق به دستگيري  4 نفر متخلف  تبعه کشور امارات متحده عربي که اقدام به ورود غير مجاز 10 بهله شاهين به منظور شکار و صيد پرنده هاي مهاجر  علي الخصوص هوبره نموده بودند شدند

ورود شکارچيان غير مجاز و متخلف هر ساله در فصل شروع مهاجرت پرندگان  به استان  جهت شکار غير مجاز اين پرندگان  خصوصا هوبره که جزو ليست قرمز پرندگان در معرض خطر انقراض نيز به شمار مي آيد صورت مي گيرد.

متخلفين نامبرده که با پرواز دبي – زاهدان  وارد  استان شده اند به پرداخت جريمه محکوم و پرندگان مذکور جهت سير مراحل قانوني تحويل سازمان حفاظت محيط زيست خواهند شد

جريمه قاچاق هر بهله شاهين 120 ميليون ريال مي باشد.

]]> Wed,18 Jan 2012 12:56:24 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=775 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=774 ديدار مديريت و پرسنل اداره کل حفاظت محيط زيست سيستان و بلوچستان  به مناسبت هفته هواي پاک با حاج آقاي سليماني نماينده ولي فقيه در استان و امام جمعه زاهدان

در اين جلسه که به مناسبت هفته هواي پاک در دفتر حاج آقاي سليماني برگزار گرديد مهندس افسري ضمن تبريک هفته هواي پاک و آرزوي سلامتي و طول عمر براي رهبر کبير انقلاب اشاره به وسعت استان و سرانه جمعيتي آن نمودند و اينکه استان سيستان و بلوچستان با توجه به خشکساليهاي اخير شمال استان داراي بيشترين معضل عارضه هاي طبيعي مي باشد.بطوريکه طوفان هاي موسمي شنزارهاي روان  وعدم بارندگي ايجاد بيماريهاي ريوي و چشمي براي مردم استان نموده است. ايشان خواستار حمايت بيشتر مسئولين و نيز همکاري و همياري ساير ارگانها در امر حمايت و صيانت از طبيعت  و محيط زيست شدند که اين امر جز با تلاش و همياري آحاد جامعه امکان پذير نمي باشد.

سپس حاج آقاي سليماني سخناني را در اين راستا ايراد نمودند.

ايشان ضمن تبريک هفته هواي پاک به متصديان و متوليان امر حفاظت از محيط زيست اظهار داشتند:هواي پاک و تامين آن با کار اجرايي بدست نمي آيد عنايات الهي است که بايد براي بندگان نزولات الهي بفرستد و مباحث آلودگي را به حداقل برساند اما تحولات سيستم ونظام چندان تحت قدرت و کنترل بشر نيست و هر چند کارهاي علمي و اقداماتي در راستاي بهسازي و پاکسازي صورت بگيرد باز هم نبايد از هندسه طبيعي آفرينش غافل بود

ايشان با اشاره به استفاده مفيد و موثر از پسابهاي نسبتا تميز و غير آلوده جهت ايجاد فضاي سبز و يا تهيه فواره هايي جهت تلطيف هوا  که ميتواند در مراکز آموزشي امنيتي  دانشگاهي  و ... ايجاد گردد يا استفاده از صنعت مصنوعي جهت به چرخش در آوردن آب در سيستم شهري به منظور ملطف نمودن روح و روان مردم و تلطيف هوا خواستار نگاه کلان شهر ها به استفاده بهينه از اين نعمت الهي شدند.

ايشان همچنين با اشاره به سواحل زيباي جنوب استان که کمتر مورد بهره برداري در راستاي جذب توريست و ايجاد مراکز تفريحي براي عموم مردم قرار گرفته  اشاره به نعمتهاي خدادادي نمودند که کمتر ديده شده و بايد با يک برنامه اصولي مورد استفاده بهينه قرار گيرد .

در پايان مهندس افسري با اشاره به طرح هايي نويي که  در همين راستا در دست اجرا دارند و معرفي طرح هاي مذکور، خواستار حمايتهاي  مادي و معنوي مسئولين و دست اندرکاران استا ن شدند.

]]> Wed,18 Jan 2012 10:25:38 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=774 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=773 اداره کل حفاظت محيط زيست سيستان و بلوچستان به مناسبت 29 ديماه "روز هواي پاک" برگزار مي کند:

مسابقه بزرگ وبلاگ نويسي با موضوعات :

*سوخت پاک،خودروي پاک،هواي پاک

  *نقش کربن آبي در پالايش هوا(اقيانوس)

  *نقش کربن سبز در پالايش هوا(فضاي سبز)

  علاقمندان مي توانند آدرس وبلاگ خود را به همراه نام،نام خانوادگي،سن،ميزان تحصيلات،شماره ملي و شماره تماس

به آدرس پست  الکترونيکي اداره کل Sb.mohitezist@gmail.com  ارسال نمايند.

زمان اعلام نتايج،22 بهمن همزمان با سالروز پيروزي انقلاب شکوهمند اسلامي ايران خواهد بود.

به نفرات برتر جوايز ارزنده اي اهداء خواهد شد.

آخرين مهلت ارسال آثار : 10/11/1390

روابط عمومي اداره کل حفاظت محيط زيست استان

آدرس سايت : www.sbdoe.ir]]> Sun,8 Jan 2012 10:55:39 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=773 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=772 ضمن عرض تبريک به مناسبت 29 ديماه روز ملي هواي پاک با شعار محوري « سوخت پاک ، خودروي پاک ، هواي پاک » اداره کل حفاظت محيط زيست سيستان و بلوچستان همخوان با سال جهاد اقتصادي ، اقدام به نوآوريهاي متعدد در پاسداشت اين رويداد مهم نموده تا با تلاش مجدانه در راستاي کاهش آلاينده هاي جوي سهم خويش را در تنوير افکار عمومي و ارتباط بين انسان و طبيعت پاک که مظهر وجود خداوند متعال مي باشد، ادا نمايد .

اهم برنامه هاي اداره کل حفاظت محيط زيست سيستان و بلوچستان در هفته هواي پاک:

1ـ برگزاري مسابقه سراسري وبلاگ نويسي با موضوعات زيست محيطي که براي اولين بار در سطح کشور برگزار مي گردد. (www.sbdoe.ir)

2ـ برگزاري نشست هم انديشي با رياست محترم دانشگاه علوم پزشکي استان در زمينه مباحث مربوط به آلاينده هاي هوا و اثرات زيان بار آنها بر سلامت مردم و بررسي راه کارهاي اجرايي پيشگيرانه

3ـ برگزاري مسابقه زنده تلويزيوني با محوريت و سوالات زيست محيطي از شبکه استاني هامون در طول هفته هواي پاک (25/10 الي 1/11 ) با اهداي جوايز ارزنده (براي اولين بار در سطح کشور – پنج برنامه )

4ـ  راه اندازي سيستم پايش آنلاين کارخانجات سيمان خاش و زابل

5ـ بازديد از کارخانجات بزرگ استان و کاشت درخت و نهال به منظور ترويج فرهنگ توسعه فضاي سبز و اثرات آن در کاهش آلاينده هاي هوا

6ـ برگزاري همايش پياده روي خانوادگي در مورخ جمعه 30/10/90 همراه با اهداي جوايز ارزنده به برندگان

7ـ راه اندازي و افتتاح مرکز پايش استان با کليه تجهيزات لازم

8ـ تهيه کارت هميار محيط زيست براي کليه اقشار جامعه که علاقمند به همکاري با محيط زيستند با کسب امتياز همکاري و دريافت هديه به فعالان در کليه مناسبتهاي زيست محيطي (براي اولين بار در سطح کشور)

9ـ معرفي شهردار نمونه شهر پاک در استان

10- بازديد رايگان از موزه تاريخ طبيعي اداره کل

11 - سخنراني کارشناسان در مدارس سطح استان و ... مي باشد.

 ]]> Sun,8 Jan 2012 10:53:16 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=772 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=771 به نقل از محمد انور هاشم زهي رئيس اداره حفاظت محيط زيست ايرانشهر:براي دومين بار فيلمبرداري ازگونه نادر گربه شني در شهرستان ايرانشهر صورت گرفت

طي بازديد از زيستگاه گربه شني که به همراه کارشناسان دفاتر حيات وحش و زيستگاههاي سازمان حفاظت محيط زيست در دي ماه90در منطقه دشت سمسور صورت گرفت سه قلاده گربه شني در سه موقعيت جغرافيايي  متفاوت مشاهده شد

 مامورين محيط زيست اداره حفاظت محيط زيست ايرانشهر براي دومين بارموفق به فيلمبرداري از يک قلاده گربه شني  شدند .پس ازانجام بيومتري و فيلمبرداري، حيوان رهاسازي شد. لازم به ذکر است نتايج بيومتري به شرح ذيل مي باشد

طول دم:29 سانتي متر،  طول سر و تنه:48 سانتي متر،  طول پا:11سانتي متر،  ارتفاع:25 سانتي متر

اگر چه پيش از اين گمان ميرفت که اين گونه در زيستگاههاي  شرق کشور ازبين رفته باشد اما با تصوير برداريهاي صورت گرفته اخير حضور اين گونه در منطقه به اثبات رسيده است. لازم به ذكر است كه يکي از فيلمهاي  اخذ شده در فروردين ماه 89 در كارگاه تخصصي مديريت گربه سانان كه در آذر ماه سال جاري در دانشگاه محيط زيست برگزار شده بود، ارائه شد

متاسفانه مشکلي که حيات اين گربه کمياب،نادر و زيبا را تهديد مي کند وجود تله هاي مخصوص شکار هوبره،بوته کني،قطع درختچه هاي بياباني،تخريب مراتع وچراي بيش از حد دام ها مي باشد

گربه شني گربه‌سان کوچکي است در زبان بلوچي گيابان گربگ ناميده  مي شود. در مناطق شن‌زار بياباني آفريقاي شمالي،عربستان، آسياي مرکزي، ايران و پاکستان زندگي مي کند.زيرگونه اي که در ايران زيست مي کند.گربه شني کمي از گربه‌هاي خانگي بزرگتر است، سري پهن، گوش بزرگ و دست و پاي کوتاه دارد و در کف پنجه‌ها موهاي بلند قهوه‌اي يا سياه دارد که پينه ها را مي پوشاند و آن‌ها را از گرماي شديد کوير حفظ مي‌کند و با پراکندن وزن بدن موجب مي‌شود تا به‌خوبي بر روي شن‌هاي روان حرکت کنند. رنگ موهاي پشت زرد، و با نوارها و خال‌هاي نسبتا تيره، ولي زير بدن سفيد مي‌باشد. شنوايي فوق العاده قوي دارند که حتي امواج ماوراي صوت ناشي از حرکت جانوران در زيرزمين را هم دريافت مي‌کند.طول سر و تنه به‌طور ميانگين ۵۰ سانتي‌متر و دم ۲۸ سانتي‌متر است. ارتفاع بدن در ناحيه شانه ۲۴ تا ۳۰ سانتيمتر و ميانگين وزنش ۲٫۷ کيلوگرم است

توليد مثل

فصل توليد مثل در زمستان، طول دوران بارداري ۶۳ روز و تعداد بچه‌ها ۲ تا ۴ است. در هنگام تولد ۲۵۰ گرم وزن دارند. چشم‌ها پس از ۲ هفته باز مي‌شود و توله‌ها تا ۴ ماهگي وابسته به مادرند و در يک سالگي بالغ مي‌شوند. وزن بچه گربه‌ها ظرف سه هفته دو برابر و تا هفته ششم سه برابر مي شود

پراکنش

اين گربه بيشتر مناطق استپي و بياباني را براي زيست انتخاب مي‌کند. اين گربه در ايران در پارک ملي کوير، مناطق جنوبي کوير لوت در استان کرمان، محدوده دو شاخ در منطقه حفاظت شده توران در استان سمنان، پناهگاه حيات وحش بختگان، منطقه حفاظت شده بهرام گور و منطقه شکار ممنوع دره باغ بوانات در فارس، غرب پناهگاه حيات وحش عباس‌آباد و منطقه حفاظت شده موته در اصفهان زيست مي کند، دشت ترکمن صحرا و نواحي شمالي خراسان رضوي ديده شده‌است. پراکنش جهاني هم شامل شمال آفريقا، عربستان تا ترکمنستان مي‌شود.

رفتار

درباره رفتار اين گربه اطلاعات ناچيزي در دست است. عمدتاً شبگرد است و روزها در لانه خود که به طور عمودي بر زمين حفر کرده يا زير بوته‌ها و شکاف سنگ‌ها استراحت مي‌کند، با آنکه روي زمين فعاليت مي‌کند اما به خوبي مي تواند از درخت بالا رود. پس از غروب به شکار جوندگان، مارمولک ها،پرنده ها و حشرات مي‌رود. البته خوراک اصلي وي جوندگان کوچک همچون جربيل، پامسواکي و هامستراست. جز در هنگام جفت‌گيري تنها زندگي مي‌کند.با توجه به اينکه تمام آب مورد نياز بدن خود را از غذايش به دست مي‌آورد از منابع آبي دوري مي‌گزيند. انسان، پرندگان شکاري، گرگ‌ها و مارها دشمنان طبيعي اويند. ]]> Tue,3 Jan 2012 12:07:33 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=771 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=770 به گزارش روابط عمومي حفاظت محيط زيست سيستان و بلوچستان  و به نقل از محمد انور هاشمزهي رئيس اداره حفاظت محيط زيست ايرانشهر

رهاسازي يك بهله سارگپه به دامان طبيعت در شهرستان ايرانشهر

اين پرنده كه از ناحيه بال آسيب ديده بود به اداره محيط زيست ايرانشهر تحويل داده شد و پس از درمان و طي دوره تيمار داري به دامان طبيعت بازگشت

 سارگپه پابلند يکي از پرندگان شکاري حمايت شده ميباشد و زيستگاههاي آن در شهرستان ايرانشهر عبارتند از:دشت هاي سردگال،مشكو،سمسور،شمس آباد،كاسكين،جفت گز،كهن اله داد،چاهشور.علاوه بر اين گونه، سارگپه معمولي نيز در اين  دشت ها زيست ميكند

شكل ظاهري

60 تا 65 سانتي‌متر طول دارد. رنگ پرو بالش بسيار متنوع و از قهوه‌اي مايل به خرمائي پررنگ با سطح شکمي کرم رنگ و رگه‌رگه ، تا تقريبا سياه با سطح شکمي قهوه‌اي خيلي پررنگ تغيير مي کند . سر پرنده بالغ معمولا کمرنگ است و دمش سفيد تا كرمي وفاقد نوارهاي عرضي و بدن راه‌راه عرضي مي باشد در پرواز سطح شکمي اين پرنده سفيدرنگ بنظر مي ايد ، ولي نوک و خم بال‌ها و رانهايش تيره‌رنگ است  ، پرنده نابالغ از نابالغ سارگپه غيرقابل تشخيص است. سر،گرد به رنگ قهوه اي كم رنگ روشن مي باشد و حتي زماني كه در جايگاهي نشسته با ظاهر سنگين تري كه نسبت به سارگپه معمولي دارد براحتي شناخته ميشود

جايگاه آنها براي شكار روي صخره است تا روي شاخه هاي درختان و مي تواند زمان طولاني در جا بال بزند و با ديدن طعمه روي آن شيرجه رود.اغلب به صورت جفت ديده ميشوند ،وپرواز موج دار شبيه سارگپه معمولي دارد

زيستگاه 

استپ‌ها و دشت‌هاي وسيع خشک و گاهي در کوهستان ، معمولا روي زمين و گاهي روي تک درخت‌ها آشيانه مي سازد .در دشتهاي وسيع ،نواحي بياباني،كوهستاني و مناطق بي درخت به سر ميبرد وميان صخره ها روي زمين يا اغلب روي درختان آشيانه مي سازد و با ني ،پشم و مواد پر مانند آن را تزئين مي كند .

پراکندگي

سارگپه پابلند بومي وحمايت شده ايران است و به طور کلي از پرندگاني بشمار مي رفته که به وفور ديده مي شدند]]> Tue,3 Jan 2012 12:03:45 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=770 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=769 همايش منطقه اي جهاد اقتصادي و رهيافتها و راهبردها در تالار علامه حلي دانشگاه آزاد اسلامي واحد زاهدان با حضور مهمانان و اساتيدي از سراسر کشور برگزار گرديد.

برگزار کننده اصلي اين همايش دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات  و از جمله اسپانسر هاي اصلي همايش اداره کل حفاظت محيط زيست استان سيستان و بلوچستان بود.

اين همايش با محورهاي  *کميته تخصصي صنعت و معدن * کميته تخصصي خدمات و تعاون * کميته تخصصي کشاورزي منابع طبيعي و محيط زيست  تشکيل گرديد.

ازجمله سخنرانان اصلي کميته تخصصي کشاورزي منابع طبيعي و محيط زيست آقاي مهندس خسرو افسري مديرکل حفاظت محيط زيست استان بودند که به مباحث نقش کشاورزي و محيط زيست در جهاد اقتصادي ،اثرات حفظ تنوع زيستي بر توسعه فعاليت هاي اقتصادي ، تاثير تکنولوژيهاي پاک بر توسعه اقتصاد کشاورزي و حفاظت محيط زيست و ارائه راهکارهاي نوين در حفظ و حمايت از محيط زيست در زير لواي جهاد اقتصادي پرداختند. ايشان در ادامه سخنان خود با خواندن بخشي از دعاي باران صحيفه سجاديه و طلب باران براي سرزمين خشکي زده سيستان خواستار يک دقيقه سکوت براي همدردي با مردم مظلوم اين خطه شدند.

در پايان از مقالات و سخنرانان برتر همايش تجليل و قدرداني شد که از جمله سخنرانان برتر آقاي خسرو افسري و از جمله مقالات برتر دو مقاله :

*ارزيابي توان اکولوژيک زيستگاههاي تمساح تالابي در استان سيستان و بلوچستان با هدف امکان سنجي اقتصادي تکثير و پرورش اين گونه در استان

*بررسي مقايسه اي ارزشهاي اکولوژيک و اقتصادي تالاب بين المللي هامون در دوره خشکسالي و ترسالي

مربوط به خانم الهام آبتين کارشناس ارشد اداره کل حفاظت محيط زيست استان بود.

اين همايش در روز دوم با گردش علمي  و بازديد مهمانان از منطقه سيستان و تالاب هامون به پايان رسيد.

]]> Mon,26 Dec 2011 08:45:52 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=769 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=768 مرتضي اميري اظهار داشت: منطقه سيستان به دليل شرايط خاص اقليمي و جغرافيايي در مسير بادهاي موسمي قرار دارد و اين امر به دنبال خشکسالي درياچه هامون در سال‌هاي اخير شرايط بحراني در منطقه ايجاد کرده است.
وي افزود: در حالي که مقياس ريزگردها از 150 تا 250 پي‌پي‌ام در مرز هشدار و از 250 تا 625 در مرز اضطرار است وقوع توفان‌هاي اخير شرايط منطقه سيستان را به حدي بحراني کرد که اين رقم به يک هزار و 846 پي‌پي‌ام رسيد که سه برابر حد بحران است.
رئيس حفاظت محيط زيست زابل بيان کرد: حيات سيستان در گرو جاري بودن هيرمند و زنده بودن هامون است و هامون به مثابه قلبي است که تا کوچک‌ترين خللي در آن ايجاد مي‌شود ساير بخش‌هاي ديگر را نيز با بحران مواجهه مي‌سازد.
اميري تأکيد کرد: اجراي مديريت يکپارچه در داخل درياچه هامون به منظور حفظ منابع آن و تأمين نيروي انساني براي حفظ و نگهداري از آن و همچنين حمايت دولت از تمام کساني که حيات آنان بسته به هامون است امري اجتناب ناپذير در حفظ اين اکوسيستم حياتي در منطقه است.
وي يادآور شد: حمايت دامداران و افرادي که از محل صنايع دستي و ساير فعاليت‌هاي مربوطه با اين درياچه به امرار معاش مي‌پرداختند از سوي دولت امري ضروري بوده تا حداقل حيات باقي مانده که اکنون با مشقت حفظ مي‌شود، بقا يابد.
رئيس حفاظت محيط زيست زابل با بيان اينکه اعمال مديريت خردمندانه، خسارت‌هاي احتمالي به درياچه هامون را تا حد زيادي کاهش مي‌دهد گفت: منشأ همه گرفتاري‌هاي ناشي از ريزگردها و توفان‌هاي شن به خشکسالي و خشک شدن بستر رودخانه هيرمند منتهي مي‌شود.
اميري عنوان کرد: در سال‌هاي اخير توسط منابع طبيعي، کمربند سبزي که در منطقه ايجاد شده بايد با آبرساني صحيح و علمي از محل ذخاير طبيعي چاه‌نيمه‌ها به صورت دائمي حفظ شود.
وي ادامه داد: بايد با انتخاب حداقل 10 هزار هکتار از قسمت‌هايي از تالاب هامون به عنوان پايلوت در شرايط اضطراري با هدايت اصولي آب، اکوسيستم موجود در اين منطقه را حفظ کرد.
رئيس حفاظت محيط زيست زابل تصريح کرد: تأمين نيروي انساني براي حفظ تالاب هامون و اکوسيستم آن در شرايط موجود به حدي براي منطقه مهم است که نه تنها از بين بردن ذخاير تالاب را جلوگيري مي‌کند بلکه با توجه به اينکه پوشش گياهي و اکوسيستم اين تالاب دچار استرس و خشکسالي است مي‌تواند از آتش سوزي‌هاي احتمالي در منطقه هم جلوگيري کند.
اميري عنوان کرد: در چند ماه گذشته با بروز آتش سوزي که در منطقه حادث شد چندين هزار هکتار از حداقل پوشش گياهي موجود و باقي مانده دچار حريق شده و در آتش از بين رفت.
وي تأکيد کرد: ورودي آبي که از مسير افغانستان به داخل هامون پوزک و صابوري ايران مي‌ريزد با توجه به رسوباتي که انداخته بايد لايروبي شود تا آب مسير طبيعي خود را درون تالاب طي کند.
رئيس حفاظت محيط زيست زابل بيان داشت: دستکاري‌هاي خارج از منطق انسان‌ها هم مي‌تواند به کاهش و يا افزايش استرس تالاب منجر شود و حفر کانالي که اخيراً توسط هنگ مرزي زابل از نوار نورمحمد خان تا چاه‌نيمه خورمه احداث شده سبب کاسته شدن ورود آب به داخل کشور و در نتيجه وجود بادهاي موسمي در منطقه سيستان، خاکريزهايي که با ارتفاع چهار متر ايجاد شده‌اند توسط اين باد به سمت درياچه و منطقه سيستان هدايت مي‌شوند.
اميري هشدار داد: هر گونه تغييرات بدون تحقيق، بررسي و کار کارشناسي در داخل اکوسيستم تالاب هامون با توجه به شکنندگي و حساسيت زنجيره بهم پيوسته آن مي‌تواند خطرات و لطمات جبران ناپذيري را براي منطقه به وجود آورد.
]]> Sat,24 Dec 2011 12:38:35 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=768 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=755 مدير كل حفاظت محيط زيست سيستان و بلوچستان گفت: به منظور حفظ محيط زيست دريايي و جلوگيري از مرگ مرجانها در طرح عمراني توسعه اسكله شهيد بهشتي عمليات انتقال 18 هزار مرجان دريايي در بندر چابهار آغاز شد.
"خسرو افسري'  افزود: از آنجا كه فعاليت هاي عمراني در بستر دريا به مرجان ها صدمه مي زند اين موجودات از محل اسكله شهيد بهشتي به نقطه اي از دريا در فاصله حدود پنج كيلومتري به محدوده  آبهاي ساحلي منطقه آزاد چابهار انتقال مي يابد.
وي افزود: يك گروه 12 نفره از غواصان خبره، جابجايي مرجان ها از اسكله شهيد بهشتي به زيستگاه ديگري در آبهاي ساحلي مجاور هتل ليپار چابهار را بر عهده دارند تا اين موجودات مفيد و زيبا مجددا جانمايي شوند.
وي با اشاره به اكوسيستم مرجان ها گفت: اين موجودات دريايي حكم جنگل هاي استوايي باراني را در زير دريا دارند و حيات و زيست آبزيان دريايي به زيستگاههاي آنها بستگي دارد.
او بيان كرد: 18 هزار مرجان مذكور از دو گونه سخت و نرم هستند كه غواصان با رعايت همه مسايل ايمني براي حفظ جان آنها و انتقالشان به محل مورد نظر، مسافت نسبتا طولاني را در زير آب طي مي كنند.
وي اظهار داشت: در صورت لزوم و نياز مجدد بازهم نسبت به انتقال مرجان ها اقدام خواهد شد و در اجراي طرحهاي عمراني به حفظ محيط زيست توجه مي شود.
در اين ارتباط محسن مستقيمي يكي از اعضاي تيم انتقال مرجان ها افزود: غواصان هر يك از مرجان ها را با دقت و به گونه اي كه با اكسيژن موجود در هوا تماس پيدا نكند، به نقطه اي ديگر انتقال مي دهند. 
اكسيژن موجود در هوا باعث آسيب و حتي مرگ مرجان مي شود بر اين اساس غواصان فاصله حدود پنج كيلومتري را در زير سطح آب دريا براي انجام كار انتقال طي مي كنند.
وي اظهار داشت: در محل جديد استقرار مرجان ها، بلوك هاي سيماني توسط غواصان به زير آب برده مي شود تا اين موجودات داخل آن جانمايي شده و با جريان آب همراه نشوند و بتوانند در زيستگاه جديد خود مستقر شوند.
گفتني است مرجان ها خواص زيادي براي حفظ زيست دريا دارند و تجمع آنها در يك مكان مشخص باعث شفافيت آب و كاهش كدورت مي شود و در آن محل آب دريا مانند آيينه مي درخشد.

با هوشياري و تلاش مامورين محيط زيست ايرانشهر دشت هاي اطراف ايرانشهر از تله هاي شکاري هوبره پاکسازي شد.هوشياري و نظارت دقيق مامورين محيط زيست ايرانشهر منجر به جمع آوري تعداد  750 تله طي گشت وکنترل از شروع فصل مهاجرت هوبره از سطح دشت هاي سردگال ، جلگه، گرون، جازموريان و چاه علي شد و تعدادي هوبره گرفتار در تله ها نيز رها سازي شدند.  هر ساله از اوايل آبان تا اواخر اسفند شهرستان ايرانشهر ميزبان پرنده زيباي هوبره است و به تبع آن برخي افراد بومي به سبب ناآگاهي و طمع و همچنين برخي از اعراب مقيم كشورهاي حاشيه خليج فارس با سفر به اين استان اقدام به شكار اين پرنده مي كنند.اين افراد در مناطق زيستي هوبره اقدام به تله گذاري مي كنند كه با هوشياري و نظارت دقيق ماموران محيط زيست تله ها جمع آوري مي شود.هر ساله هوبره ها تا اواخر اسفندماه سيستان و بلوچستان را به عنوان مناطقي براي اسكان موقت خود مي پذيرند و با شروع فصل بهار شاهد خروج شش ماهه آنان از اين سرزمين هستيم.هوبره‌ از پرندگان‌ بسيار‏‎ ‎زيبا و باشکوه کويرهاست‌‏‎، پرنده اي بيابانگرد وخجالتي که بسيار خوب با زندگي کويري خود را وفق داده و بسيار مقاوم است.از لحاظ ترکيب و شکل ظاهري تا حدودي به بوقلمون شباهت دارد . هوبره بين ۷۵-۶۵ سانتي متر طول و حدود  5/1 کيلو تا سه کيلو وزن دارد و طول بال هاي آن به ۱۴۰ سانتيمتر مي رسد که البته‌ نرها حدود ۱۰‏‎‎ درصد از ماده‌ها بزرگتر‏‎ هستند.هوبره‌ نر داراي‌ دمي‌ نسبتا بلند و بال هايي‌ باريک‌ در‏‎ ‎هنگام ‌پرواز است.،‎ دو رشته‌ پرهاي‌ زينتي‌‏‎ سياه‌ و سفيد در حاشيه‌ گردن‌ دارند ‏‎که ‌‏‎سياهي‌‏‎ آنها در پشت‌ گردن‌ به‌ خوبي‌ مشخص است.پرواز اين پرنده سنگين و آهسته است و در هنگام پرواز ابتدا به تندي راه مي رود و  بعد پرواز مي کند و دمي نسبتا بلند دارد.ماده اين پرنده 4-2 تخم روي زمين مي گذارد . گونه آسيايي آن جزء پرنده هاي بي صدا ( بسيار آرام ) هستند . هوبره‌ پرنده‌اي‌ همه ‌چيزخوار است‌ و از بذرها ، دانه‌ها و شاخه‌هاي‌ نازک‌ ،برگ‌ و گل‌‏‎گياهان‌استفاده‌ مي‌کند. به خوردن ” شور” که علف خودروي وحشي مخصوص اين مناطق مي باشد بسيار علاقه دارد. ندرتا آب مي نوشد و بيشتر آب بدنش را از غذايي که مي خورد بدست مي آورد.هوبره در جدال با شاهين وقتي شاهين از پشت نزديک مي شود ناگهان تغيير ارتفاع به سمت بالا داده و از مقعد خود مدفوع خميري، رقيق و چسبناک را به سمت شاهين مي افشاند که در صورت ريخته شدن بر روي بالهاي شاهين بلافاصله شاهين سقوط مي کند و در حين سقوط آسيب مي بيند به اين دليل به آن پرنده بمب انداز هم مي گويند  زيستگاه اين پرنده در نواحي بياباني ونيمه بياباني کويري،استپي و دشتي است که پوششي پراکنده و تنک دارند.دشت هاي اطراف شهرستان ايرانشهر با دارا بودن بارش فراوان و آب و هواي مناسب در اين ماهها زيستگاهي مناسب براي اين پرنده مهاجر و در معرض خطر انقراض است. زيستگاههاي اين پرنده در ايرانشهر عبارت از: دشت هاي سردگال،جفت گز، دشت هاي اطراف آبگرم، دشت هاي سيد آباد، شمس آباد، جلگه، دشت هاي اطراف دلگان، چاهشور و جبرآباد مي باشد. 

]]> Wed,14 Dec 2011 10:41:27 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=765 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=764   زنده گيري يک قطعه جغد انبار در شهرستان ايرانشهر و رهاسازي آن در دامان طبيعت

اين جغد که توسط يکي از اهالي ايرانشهر در منزل مسکوني اش پيدا شد توسط مامورين محيط زيست ايرانشهر زنده گيري و در دامان طبيعت رهاسازي شد.

 جغد انبار( barn owl)جغدي است بومي ايران، درازپا، با رنگ روشن و صورت سفيد . سطح پشتي آن به رنگ نخودي طلايي و داراي خال‌هاي ريز است و سطح شکمي سفيد نسبتا يکدست دارد . چشم‌هايش سياه است و گوشپر ندارد . با بالهاي گسترده، رنگ روشن ودم تقريبا مربعي. بسته به زيرگونه، طول آن ۲۵ تا ۴۵ سانتي‌متر و پهناي بال آن ۷۵ تا ۱۰۰ سانتي‌متر است. به هنگام پروازش مي توان آنها را از روي حرکات موجي و پاهاي پوشيده از پر آويزان، از جغدهاي عادي تميز داد.

معمولا شب گرد است ولي گاهي ضمن روز هم شکار مي کند . به حالت قائم مي نشيند به‌طوري که پاهاي دراز و سر بزرگش جلب توجه مي کند . مسير پروازش موج‌دار و هنگام غروب شبح مانند به‌نظر مي آيد .به‌طور عمده از جوندگان کوچک تغذيه مي کند .

زيستگاه:اين پرنده در مناطق باز با درختان پراکنده(در مناطق بياباني)و حاشيه جنگل ها به سر برده و اغلب نزديک سکونت گاههاي انساني ديده مي شود.در ايران به تعداد اندک،در مناطق غربي يا جنوب غربي ديده مي شود. زندگي در مناطق مسکوني را ترجيح مي دهد . معمولا در ساختمان هاي روستائي ، برج‌ها و خرابه‌ها زادوولد مي کند . همچنين در پارک‌هائي که درخت‌هاي کهنسال دارند ، و گاهي روي صخره‌ها ديده مي شود.
حفاظت :اين پرنده نيازي به حفاظت ويژه ندارد،اگر چه بايد محل هاي توليد مثلش تحت کنترل باشد.

اين گونه پيش از اين در حاشيه رودخانه بمپور،منطقه شکار ممنوع بزمان و جنگل گز شهرستان دلگان توسط مامورين اجرايي محيط زيست ايرانشهر نيز مشاهده شده است.علاوه بر آن از اين راسته (Strigiformes)و از تيره جغديان،جغد کوچک و از راسته شبگردسانان شبگرد بلوچي نيز در اين مناطق زيست مي کند.

]]> Thu,8 Dec 2011 12:01:55 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=764 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=763 کميته ماده  هشت در خصوص استقرار صنايع متشکل از ارگانهاو سازمانهاي حفاظت محيط زيست استان، آب منطقه اي ،برق منطقه اي، صنعت و معدن، مسکن و شهرسازي،جهادکشاورزي،شوراي انسجام بخشي استان و معاونت عمراني استانداري در محل اداره کل حفاظت محيط زيست سيستان و بلوچستان (دبيرخانه کميته)و با حضورنمايندگان دستگاههاي ذيربط صبح امروز يکشنبه 13/9/90 برگزار گرديد.اين کميته در خصوص استقرار واحدهاي صنعتي يا خدماتي رده هاي يک تا سه دفترچه ضوابط استقرار صنايع مصوب هيئت محترم وزيران مي باشدکه شرايط ضوابط اين دفترچه را جهت استقرار دارا نبودند و در اين کميته با حضور نمايندگان مربوطه با بررسي عواملي از جمله توپوگرافي - اقليم- شرايط منطقه و... در خصوص آنها تصميميماتي اتخاذ گرديد.

]]> Sun,4 Dec 2011 13:44:34 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=763 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=762 به گزارش روابط عمومي اداره کل حفاظت  محيط زيست سيستان و بلوچستان و به نقل از محمد انور هاشمزهي رئيس اداره حفاظت محيط زيست ايرانشهر:

شهرستان ايرانشهر و طبيعت بکر اطراف آن همچون گوهري در صدف سيستان و بلوچستان ميدرخشد. از جمله بکرترين زيباييهاي اين منطقه وجود چشمه هاي آب گرمي است که خواص درماني فراوان دارد مهمترين اين چشمه ها عبارتند از:

چشمه آبگرم بزمان
اين چشمه در صد کيلومتري ايرانشهر و در شهر بزمان قرار دارد داراي جاده ماشين رو جهت دستيابي به چشمه است وجود تشکيلات آتشفشاني که عمده آنها گدازه هاي آندزيتي مي باشند منشأ آبگرم اين چشمه ها را معلوم مي سازد . محل خروج آب در خاکسترهاي آتشفشاني دوران سوم زمين شناسي مي باشد درجه حرارت اين آبگرم 36 درجه سانتي گراد و ارتفاع آن از سطح دريا920 متر است .فاقد رنگ و بو بوده و بسيار زلال مي باشد. دبي خروج آب 5 ليتر بر ثانيه و ميزان هدايت الکتريکي 125 ميکرو موس بر سانتي متر است همجوار با شهر در قسمت شمال شهر واقع شده است. و بصورت حوضچه ساخته شده و مورد استفاده اهالي جهت شستشو مي باشد .
چشمه آبگرم مکسان بزمان
اين چشمه در فاصله 110 کيلومتري شمال غرب ايرانشهر و به فاصله 35 کيلومتري در جنوب شهر بزمان در مسير جاده بزمان به دلگان قرار دارد. مظهر چشمه در امتداد گسل تشکيلات گرانيتي دوران اول زمين شناسي در دامنه جنوبي امتداد رشته کوه جبال بارز از زمين خارج مي شود درجه حررات آب 46 درجه سانتي گراد ارتفاع از سطح دريا 680 متر مي باشد فاقد رنگ ،شفاف و دبي 5 ليتر بر ثانيه مي باشد همه ساله افرد مختلف جهت درمان دردهاي استخواني بيماريهاي پوستي به اين چشمه مراجعه مي نمايند.
چشمه آبگرم تنهک بزمان
اين چشمه در فاصله 130 کيلومتري شمال غرب ايرانشهر و به فاصله 55 کيلومتري جنوب شهر بزمان در مسير جاده دره آهو قرار دارد. و داراي خواص معدني و درماني مي باشد . و دبي 1ليتر بر ثانيه و ارتفاع از سطح دريا 700 متر و درجه حرارت آن 36 درجه سانتي گراد مي باشد.
آبگرم کنتي از توابع شهرستان دلگان
اين چشمه در فاصله 160 کيلومتري شمال غرب ايرانشهر و به فاصله 25 کيلومتري شمال شرقي دلگان در مسير جاده آسفالته دلگان به هوديان قرار دارد بصورت تپه ماهور است. چشمه دربالاي تپه قرار دارد که توسط اهالي منطقه بصورت کانال سر پوشيده به پايين دست داخل حوض هدايت و مورد استفاده جهت شستشو و کشاورزي قرار ميگيرد. دبي خروج آب آن 3 ليتر بر ثانيه است و درجه حررات آن 40 درجه سانتي گراد است .خواص درماني دارد.
چشمه هاي آبگرم روستاي هوديان از توابع شهرستان دلگان
اين چشمه ها بصورت رديفي در بالا دست روستا قرار دارن در فاصله 190 کيلومتري شمال غرب شهرستان ايرانشهر قرار دارد و در فاصله 55 کيلومتري شمال شرق شهرستان دلگان قرار دارد که بصورت حوضچه توسط اهالي ساخته شده مورد استفاده کشاورزي و شستشو قرار مي گيرد و دبي خروج هر چشمه 5 ليتر بر ثانيه است . و درجه حررات آن 36 درجه سانتي گراد است
چشمه آب معدني کتوکان از توابع بخش دامن- ايرانشهر 
اين چشمه در فاصله 25 کيلومتري شهر ايرانشهر قرار دارد و حدود 5 کيلومتري روستاي کتوکان مي باشد. دبي خروج آب آن يک ليتر در ثانيه است و خاک منطقه به صورت آهکي است و خواص درماني جهت امراض پوستي دارد. رنگ آب آن کمي متمايل به آبي تيره است و افراد زيادي براي درمان به اين آب مي روند و خواص آن استفاده مي کنند. 
 
]]> Thu,1 Dec 2011 09:22:07 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=762 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=451 دانلود فيلم دوم از خرس سياه آسيايي در مورخ 21/3/89

دانلود فيلم جغد انبار در شهرستان سراوان

کليپ هامون

رقص شمشير رقص سنتي سيستان

مستند تمساح پوزه کوتاه

به زودي در اين قسمت ديگر توليدات اين اداره کل براي دانلود قرار داده خواهد شد. ]]> Sun,27 Nov 2011 08:28:54 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=451 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=758 هيئت دولت تصويب كرد: 650 ميليون دلار اعتبار براي مهار روان آب هاي مرزي، مقابله با ريزگردها و احياء درياچه‌ها اختصاص و در اختيار دستگاههاي مسوول قرار گيرد. به گزارش روز دوشنبه ايرنا با موافقت هيئت وزيران و به استناد اصل 138 قانون اساسي، معادل ريالي مبلغ 500 ميليون دلار از محل جزء «ث» بند 2 قانون بودجه سال 1390 كل كشور بابت آب‌هاي مرزي در اختيار وزارت نيرو قرار مي‌گيرد تا برابر قوانين و مقررات مربوط هزينه شود.
با تصويب دولت، 650 ميليون دلار اعتبار براي مهار آب‌هاي مرزي، مقابله با ريزگردها و احياء درياچه‌ها و تالاب‌هاي كشور در اختيار سازمان حفاظت محيط زيست و وزارت نيرو قرار مي‌گيرد.
همچنين معادل ريالي مبلغ 150 ميليون دلار از محل يادشده به منظور مهار آب‌هاي مرزي و مهار گرد و غبار استان‌هاي مرزي و ريزگردهاي استان‌ها و حفظ و احياء درياچه‌ها و تالاب‌هاي كشور در اختيار سازمان حفاظت محيط زيست قرار مي‌گيرد تا برابر قوانين و مقررات مربوط هزينه شود.
يادآور مي شود، بر اساس جزء (ث) بند 2 قانون بودجه سال 1390 كل كشور، مقرر شده است يك ميليارد دلار از محل افزايش درآمد حاصل از صادرات نفت و ميعانات گازي مازاد بر مبالغ مندرج در بند(1) بودجه قبل از واريز به حساب ذخيره ارزي بابت مهار آب‌هاي مرزي و مهار گرد و غبار استان هاي مرزي و ريز‌گردهاي استان ها و حفظ و احياء درياچه‌ها و تالاب‌هاي كشور اختصاص پيدا كند.
اين مصوبه از سوي محمدرضا رحيمي؛ معاون اول رئيس‌جمهور براي اجرا ابلاغ شده است.
به گزارش ايرنا سيستان و بلوچستان طي سالهاي اخير با پديده هاي مختلف نظير ريزگردها، خشك شدن درياچه هامون و كاهش روان آبهاي مرزي مواجه بوده است كه بر اثر آن اقليم منطقه تغيير و خسارات زيادي به مردم وارد شده است.هيئت دولت تصويب كرد: 650 ميليون دلار اعتبار براي مهار روان آب هاي مرزي، مقابله با ريزگردها و احياء درياچه‌ها اختصاص و در اختيار دستگاههاي مسوول قرار گيرد.
با موافقت هيئت وزيران و به استناد اصل 138 قانون اساسي، معادل ريالي مبلغ 500 ميليون دلار از محل جزء «ث» بند 2 قانون بودجه سال 1390 كل كشور بابت آب‌هاي مرزي در اختيار وزارت نيرو قرار مي‌گيرد تا برابر قوانين و مقررات مربوط هزينه شود.
با تصويب دولت، 650 ميليون دلار اعتبار براي مهار آب‌هاي مرزي، مقابله با ريزگردها و احياء درياچه‌ها و تالاب‌هاي كشور در اختيار سازمان حفاظت محيط زيست و وزارت نيرو قرار مي‌گيرد.
همچنين معادل ريالي مبلغ 150 ميليون دلار از محل يادشده به منظور مهار آب‌هاي مرزي و مهار گرد و غبار استان‌هاي مرزي و ريزگردهاي استان‌ها و حفظ و احياء درياچه‌ها و تالاب‌هاي كشور در اختيار سازمان حفاظت محيط زيست قرار مي‌گيرد تا برابر قوانين و مقررات مربوط هزينه شود.
يادآور مي شود، بر اساس جزء (ث) بند 2 قانون بودجه سال 1390 كل كشور، مقرر شده است يك ميليارد دلار از محل افزايش درآمد حاصل از صادرات نفت و ميعانات گازي مازاد بر مبالغ مندرج در بند(1) بودجه قبل از واريز به حساب ذخيره ارزي بابت مهار آب‌هاي مرزي و مهار گرد و غبار استان هاي مرزي و ريز‌گردهاي استان ها و حفظ و احياء درياچه‌ها و تالاب‌هاي كشور اختصاص پيدا كند.
اين مصوبه از سوي محمدرضا رحيمي؛ معاون اول رئيس‌جمهور براي اجرا ابلاغ شده است. 
سيستان و بلوچستان طي سالهاي اخير با پديده هاي مختلف نظير ريزگردها، خشك شدن درياچه هامون و كاهش روان آبهاي مرزي مواجه بوده است كه بر اثر آن اقليم منطقه تغيير و خسارات زيادي به مردم وارد شده است.]]> Mon,14 Nov 2011 11:59:03 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=758 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=757 وضعيت بسياري از تالابهاي کشور مانند پريشان، هامون، گندمان خوب نيست و کم آبي به معضل سراسري اکوسيستم اين مناطق تبديل شده است.
محمد جواد محمدي زاده شامگاه پنج شنبه در جمع خبرنگاران اظهار داشت: بسياري از تالابهاي کشور در حال حاضر از وضعيت خوبي برخوردار نيستند و به همين دليل نيز بايد ميدريت آب در اين تالابها به صورت جدي لحاظ شود.
وي افزود: مصارف آب بايد مديريت شود و شرايط اقليم منطقه و کم شدن نزولات آسماني و رويکرد مديريت آب از ابتدا تا انتها  در نظر گرفته شود.
محمدي زاده با بيان اينکه تکليف دولت رعايت عدالت در مصارف مربوط به آب است بيان داشت:آب استان چهار محال و بختياري در تمام زمينه ها بايد مديريت شود.
رئيس محيط زيست کشور با بيان اينکه برداشت از ذخاير زير زميني آب نيز بايد از مبدا تا مقصد مديريت شود عنوان کرد: بين اولين نقطه که توليد آب انجام مي شود تا مرحله اي که آب مصرف مي شود توجه ويژه صورت بگيرد.
وي با بيان اينکه بهروري در حوزه آب کشاورزي در کشور ضعيف است تصريح کرد: 92 آب درصد در حوزه کشاورزي، دو درصد در حوزه صنعت، شش درصد در حوزه شرب و مختصري نيز در تالابها است.
رئيس محيط زيست کشور با بيان اينکه در کشور استفاده درست از آب نمي شود ياد آور شد: يک سوم ازآبهاي موجود در کشور تبخير مي شود و از دسترس خارج مي شود.
وي با اشاره به اينکه در حوزه محيط زيست چند کار مهم انجام گرفته است اذعان داشت: گسترش مناطق حفاظتي ازمهمترين کارهاي سازمان محيط زيست است.
]]> Fri,11 Nov 2011 13:56:31 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=757 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=746

 نقشه پراکنش مرجانها در سواحل درياي عمان (چابهار)

]]> Thu,10 Nov 2011 11:26:53 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=746 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=741 استان سيستان و بلوچستان با وسعتي حدود 187502 کيلومتر مربع پهناورترين استان‌ کشور مي‌باشد، که با قرار گرفتن در بين ۲۵ درجه و ۳ دقيقه تا ۳۱ درجه و ۲۷ دقيقه عرض شمالي از خط استوا و ۵۸ درجه و ۵۰ دقيقه تا ۶۳ درجه و ۲۱ دقيقه طول شرقي از نصف‌النهار گرينويچ، از نظر جمعيتي از کم تراکم‌ترين استان‌هاي کشور است. اين استان از شمال به استان خراسان جنوبي و کشور افغانستان، از شرق به کشورهاي پاکستان و افغانستان، از جنوب به درياي عمان و از مغرب به استان‌هاي کرمان و هرمزگان محدود مي‌شود.

شمال استان، برآمده از آبرفت‌هاي رودخانه هيرمند، که بزرگ‌ترين درياچه آب شيرين جهان را در خويش جاي داده‌است. کوه خواجه تنها پشته بلندي مي‌باشد که در منطقه مسطح سيستان خود نمايي نموده و نزد اهالي از قداستي خاص برخوردار است. دشت سيستان که در گروه اقليم بياباني ميانه قرار دارد، بارشي کمتر از ۶۵ ميلي متر را در سال دريافت مي‌کند و ميزان تبخير در آن به بيش از ۵۰۰۰ ميلي متر مي‌رسد. اين شرايط در مجموع باعث خشکي فيزيکي شديد محيط بوده و در سالهايي که ميزان ورودي آب رودخانه هيرمند کاهش مي‌يابد، خشکسالي‌هاي مخرب توسعه پيدا مي‌کند. شريان حياتي منطقه يعني هيرمند نوسانات ساليانه قابل ملاحظه‌اي را نشان مي‌دهد. وزش بادهاي ۱۲۰ روزه که از اواخر بهار تا پايان تابستان مي‌وزد در تشديد نياز و خشکي محيط موثر است.

جنوب استان که وسعت متنوع اش را با درياي عمان گره زده‌است. اين وادي داراي طبيعتي کوهستاني مي‌باشد. مناطق جنوبي استان با توجه به مجاورت با درياي عمان و بهره گيري از بادهاي موسمي اقليم متفاوتي دارند. بالا بودن ميانگين دما و پايين بودن نوسانات آن از مشخصه‌هاي اساسي اقليم منطقه‌است. با توجه به پايين بودن بارش و عدم وجود منابع برفي کوهستاني اکثر جريانات رودخانه‌اي، موقتي و فصلي بوده و در بخش وسيعي از استان منابع محدود آب‌هاي زير زميني تنها امکانات تأمين آب بشمار مي‌آيند. وجود مخروط آتشفشاني تفتان با ۳۹۴۱ متر ارتفاع در شمال بلوچستان مرکزي، شرايط اقليمي متنوع و جالبي را فراهم آورده‌است (۱). با توجه به دوره آماري ۱۳۷۵- ۱۳۵۹ ميانگين بارش ساليانه استان ۸/۱۳۹ ميلي متر و ميانگين دماي ساليانه ۶/۲۲ درجه سانتي گراد، مي‌باشد (۲). از لحاظ تقسيمات کشوري استان داراي ۸ شهرستان، ۳۲ بخش، ۳۰ شهر، ۹۴ دهستان و حدود ۶۳۰۰ آبادي مي‌باشد.

منابع طبيعي

وسعت استان و تنوع آب و هوايي، موجب بروز تنوع در پوشش گياهي و غناي منابع طبيعي تجديد شونده گرديده‌است. حدود ۵۵ درصد از کل مساحت استان معادل ۰۰۰/۲۵۰/۱۰ هکتار را مراتع در برگرفته‌است که ۳۰۰ هزار هکتار مراتع خوب، ۷۵۰ هزار هکتار مراتع متوسط و ۲/۹ ميليون هکتار مراتع فقير و خيلي فقير مي‌باشد. وجود تالاب هامون و امکان توليد علوفه ني و بوني در سطح ۰۰۰/۱۵۰ هکتار با توليد متوسط حداقل ۶ تن در هکتار علوفه خشک (در مواقع غير خشکسالي) از سرمايه‌هاي مهم منطقه به شمار مي‌رود. در استان بيش از ۱۲۰۰ گونه گياهي که حدود ۷۰ گونه آن داراي ارزش دارويي و صنعتي مي‌باشد شناخته شده‌است. از جمله مي‌توان گونه‌هاي کهور، کنار، بنه، بادام، جش و گز روغن را نام برد. مساحت جنگل‌هاي استان که عمدتاً نيمه متراکم و کم تراکم هستند قريب به يک ميليون هکتار مي‌باشد. همچنين حدود ۳/۶ ميليون هکتار را بيابان و شنزار در بر گرفته‌است.

تاريخچه استان سيستان و بلوچستان

سرزمين اساطيري سيستان و بلوچستان از دو ناحيه شمال و جنوب تشکيل شده‌است. سيستان امروزي که قسمت  شمالي استان را در برمي گيرد، در کتاب اوستا، يازدهمين سرزميني است که «اهورامزدا» آفريده. همچنين زادگاه رستم دستان قهرمان حماسي شاهنامه فردوسي مي‌باشد. تاريخ نگاران سيستان را به گرشاسب، يکي از نوادگان کيومرث نسبت داده‌اند. نام سيستان از نام اقوام آريايي «سکا» اخذ شده‌است. «سکاها» در حدود سال ۱۲۸ قبل از ميلاد، سيستان را به تصرف خود در آورده و در پهنه آن استقرار يافته‌اند. «نيمروز» نام ديگر سيستان است. همچنين بناي بيشتر شهرهاي سيستان را به پهلوانان اسطوره‌اي ايران چون زال، سام و رستم نسبت داده‌اند. زماني سيستان جزو متعلقات دولت ساساني به شمار مي‌آمد که به دست اردشير بابکان فتح شد و در سال ۲۳ هجري قمري، مسلمانان عرب اين سرزمين را فتح کردند.اولين فرمانرواي معروف ايراني اين سرزمين بعد از اسلام، «يعقوب ليث» صفاري بود. بعد از صفاريان، سامانيان، غزنويان و سلجوقيان نيز هريک، مدتي در اين سرزمين فرمان رانده‌اند. سر زمين سيستان داراي مکان‌هاي باستاني وديدني فراوانيست مانند کوه خواجه که نام ديگر آن به زبان پهلوي (اوشيدا)است و به معناي کوه ابدي است. اين کوه تنها بلندي دشت سيستان است و مورد تقدس زرتشتيان هم قرار دارد زيرا آنان بر اين باورند که پيامبر دين زرتشت از آنجا ظهور ميکند. کوه خواجه از سه سلسله زماني در خود آثاري بجا دارد از سه سلسله اشکانيان ساسانيان و حکومت‌هاي اسلامي بعد از آن.سرزمين بلوچستان امروزي که ناحيه جنوبي استان را تشکيل مي‌دهد، در قديمي‌ترين اسناد تاريخي به اسم «مکا» مشهور بوده و در نوشته‌هاي هرودت تاريخ نگار يوناني از آن به عنوان «گدروزيا» ياد شده‌است.به دنبال سقوط هخامنشيان توسط اسکندر مقدوني (۲۳۰ پ- م) وي مسير بازگشت خود از هند را «گدروزيا» انتخاب کرده‌است. پس از ساسانيان توسط اعراب مسلمان، در زمان خليفه دوم، اکثر مردم اين سرزمين بلافاصله به اسلام گرويدند.

از زمان ساسانيان به بعد اين سرزمين همواره جزيي از ايران محسوب مي‌شد تا اينکه با دخالت بريتانيا در قرن نوزدهم ميلادي عملاً به دو بخش غربي و شرقي تقسيم شد. از اين به بعد بلوچستان مانند ساير ايالت‌ها و ولايت‌هاي کشور حکومت خان خاني داشت تا در سال ۱۳۰۷ ه.ش پس از شکست دوست‌محمدخان بارکزائي قدرت حکومت مرکزي در اين خطه تثبيت شد.

شهرها و شهرستانهاي استان سيستان و بلوچستان

اين استان براساس آخرين تغييرات شامل ۱۴ شهرستان است: ايرانشهر - چابهار - خاش - دلگان(به مرکزيت گلمورتي) - زابل - زابلي - زاهدان - زهک - سراوان - سرباز(به مرکزيت راسک) - سيب سوران(به مرکزيت سوران) - کنارک - ميان کنگي(به مرکزيت دوست محمد) -و نيک شهر. همچنين اين استان پهناور از ۴۰ بخش و ۳۶ شهر تشکيل گرديده‌است. بزرگترين و پرجمعيت ترين شهر استان زاهدان با بيش از ۵۶۷ هزار نفر جمعيت مي‌باشد و کم جمعيت ترين شهر اين استان شهر کوچک سرباز است که فقط ۱۰۴۷ نفر جمعيت دارد.

در سال ۱۳۷۸ خورشيدي ۹۹ درصد شهرهاي سيستان و بلوچستان از شبکه لوله‌کشي و آب آشاميدني سالم بهره‌ند بودند

کشاورزي و دامداري

سيستان و بلوچستان با گستره‌اي افزون بر هفت ميليون هکتار آب و هوايي متغير از گرم و خشک تا معتدل سرد و کوهستاني دارد. ۴۰۰ هزار هکتار از زمينهاي استان قابل کشت بوده و آب مورد نياز نيز از ۱۱ هزار و ۳۰۰ منبع آبي شامل چاه، قنات، چشمه و رودخانه‌هاي هيرمند، سرباز لاديز و بمپور تامين مي‌شود. سه ميليون و ۴۰۰ واحد دامي در اين استان وجود دارد.

۳۰۰ کيلومتر نوار ساحلي درياي عمان و راه‌يابي به آب‌هاي آزاد، درياچه هامون، چاه نيمه‌ها و هفت هزار و ۸۰۰ منبع آبي داخلي ظرفيت‌هاي آبي اين استان هستند.

اين استان چهار کارخانه توليد شير پاستوريزه و فرآورده‌هاي لبني، ۳۴ مرکز جمع‌آوري شير روستايي و دو مجتمع بزرگ پرورش گاو شيري با ظرفيت ۱۲ هزار راس گاو دارد. توليد انواع خرما در اين استان سالانه ۱۶۷ هزار تن است که ارزش اقتصادي آن ۲۱۸ ميليارد ريال مي‌باشد.

بزرگ‌ترين پايگاه توليد نهال ميوه‌هاي گرمسيري جنوب شرق ايران نيز در استان سيستان و بلوچستان قرار دارد که با تأمين نياز داخلي استان به ۹ استان ديگر کشور نيز نهال صادر مي‌شود. «خرما، موز، مرکبات، انبه، پاپايا، گوآوا، چيکو، پسته و انگور ياقوتي» از جمله ميوه‌هاي گرمسيري و نيمه گرمسيري سيستان و بلوچستان است

]]> Tue,8 Nov 2011 11:41:21 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=741 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=742

  ]]> Tue,8 Nov 2011 11:36:47 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=742 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=749 ]]> Tue,8 Nov 2011 11:34:59 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=749 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=698  استان سيستان وبلوچستان بدون احتساب سواحل خورها حدود 360 كيلومتر مرز آبي داشته ( 540 کيلومتر با احتساب سواحل خورها ) و منطقه حفاظت شده گاندو  با مساحت 465181 هکتار که زيستگاه منحصر بفرد تمساح پوزه كوتاه ايراني است و خليج گواتر از جمله مناطق شناخته شده حايز اهميت زيستگاهي ساحلي اين استان مي باشد.  بيش از 400 هكتار از اراضي ساحلي خليج گواتر واجد يكي از بکر ترين مناطق جنگلي مانگرو در ايران مي باشد. در خليج گواتر درمصب رودخانه باهوکلات ،گونه حرا (Avicennia marina)  تنها درختان مانگرو ايران مي باشند.  در مناطق ساحلي اين استان تعدادي واحدهاي صنعتي کوچک و بزرگ نظير کشتي سازي، واحدهاي پرورش دام و طيور و آبزيان به ويژه مجتمعهاي عظيم پرورش ميگو به وسعت بيش از 2000 هکتار در مجاورت خليج گواتر و تالاب بريس، مراکز درماني، بهداشتي و بيمارستان و 22 بندرگاه وجود دارد. بيشتر بنادر از نوع صيادي هستند و صيد با تور گوشگير و خور بند نيز كاملا رايج است. در مجموع جنگل ها ي حرا، بسترهاي جلبکي وعلفي ، آبسنگ هاي مرجاني ، محل زاد آوري آبزيان ،مصب ها ، دلتاهاي رودخانه ها و محل لانه گزيني لاک پشتان دريايي وپرندگان آبزي وکنار آبزي درسواحل و... زيستگاههاي حساس ساحلي منطقه را تشکيل مي دهند. آب و هواي سواحل جنوبي ايران تحت تاثير آب هاي گرم خليج فارس و جريان هاي موسمي اقيانوس هند و پايين بودن عرض هاي جغرافيايي وضعيت ويژه اي دارد که به اقليم سواحل جنوبي ايران معروف است.  ويژگي اين اقليم عبارت است از باران کم ورطوبت نسبي زياد و گرماي زياد. منطقه جنوب شرقي ايران در اواخر دوره ي سوم زمين شناسي دراثر جنبش هاي کوه زايي از دريا جدا و در آن ابتدا رسوبات آهکي از نوع دريايي و سپس رسوباتي با مواد نسبتا درشت و نرم روي هم انباشته شده است و ضخامت رسوبات رس ماسه اي به عمق بيش از يک کيلومتر مي رسد. بر همين اساس پوسته ي اقيانوس هند با شيب بسيار تند و با سرعتي در حدود 5 سانتي متر در سال به زير اين منطقه فرو رانش دارد که تشکيل سواحل صخره اي چابهار را مي توان به عامل فوق نسبت داد.  فرو رانش مذکورکه مسبب بسياري از پديده هاي تکتونيکي اين منطقه از ايران است يکي ازعلل بوجود آمدن گل فشان ها(جوشش حباب هاي گل ولاي از ژرفاي زمين)در اين منطقه محسوب مي شوند که معروف ترين آن گل فشان تنگ در حوزه ي شهرستان کنارک مي باشد. سازندها ي اصلي اين منطقه شيل و مارن وماسه سنگ و کنگلومرا است که شيل و مارن گسترش بالايي در منطقه دارند. بخش اعظم جلوه هاي زمين شناسي موجود در توالي واحدهاي شيل و مارن وماسه سنگ رخنمون دارد که از جمله آنها مي توان به کوه هاي مريخي (مينياتوري) اشاره کرد.  غالب ترين اشکال مورفولوژيکي ساحلي را مي توان برش هاي عميق بدلندي معرفي نمود که عموما" خاک هاي سست با درصد بالاي مارن که در نتيجه اثر جريان ها در سطح آنها برش هاي عميقي ايجاد کرده است كه به کوههاي مينياتوري يا مريخي معروف مي باشند.  در قسمت هاي زيادي از محدوده نوارساحلي آثار فسيلي فراواني مشاهده مي شود که اين مسئله بيان گر پوشيده شدن منطقه از آب در دوران هاي گذشته است و ازآن جمله وجود فسيل نهنگ در داخل کوههاي مينياتوري واقع در دروازه ي مريخ  در 45 كيلومتري شرق چابهاراست. منطقه نوار ساحلي به دليل وضعيت خاص تکتونيکي جزو مناطق فعال محسوب مي شوند .در سواحل منطقه اثرات جريان هاي دريايي حاکم در مقياس کلان همراه با اثرات ورود آب رود خانه ها به دريا باعث ايجاد خليج هاي زيبايي درمنطقه شده است که به علت شکل نيمه دايره اي به خليج هاي امگايي معروف هستند. از طرف ديگر ماسه هاي ساحل به سمت خشکي به همراه ماسه هاي تخريب شده از سطوح ماسه سنگي باعث ايجاد دشت هاي ماسه هاي روان در اين مناطق شده است.خليج هاي نوار ساحلي درياي عمان از شرق به غرب با ساختاري نسبتا يکسان به نام هاي خليج گواتر،خليج چابهار وخليج پزم قرار گرفته اند که هر سه خليج از طريق شاخابه هايي به صورت خور و يا مصب با محيط خشکي در ارتباط هستند و همين امر باعث ارتقاي شرايط زيست محيطي حاکم بر اين مناطق شده است. در مجموع واجد اشكال و عوارض مختلفي از سواحل گلي، ماسه اي، سنگي و صخره اي با اشكال گوناگون هيدرولوژيك خورها ، مصب ها ، خليج هاي كوچك و... با وجود شرايط هيدروگرافي ، جزر و مدي و رسوبي خود پناهگاه مناسبي براي زيست موجودات در اين منطقه  فراهم آورده اند.  

  عوارض حاشيه سواحل درياي عمان  :

1-  پهنه هاي گلي و جزر و مدي : قسمتهايي از حاشيه سواحل بلوچستان داراي پهنه هاي گلي و جزر و مدي مي باشد. اين مناطق به واسطه شرايط مطلوب تالابي ، عمق كم ، مواد مغذي سرشار و توسعه يافتگي كم فيزيكي از زيستگاهاي مهم سواحل جنوب ايران به خصوص براي پرندگان مهاجر آبزي محسوب مي گردند.

2- سواحل شني و ماسه اي : كرانه هاي ماسه اي با وجود اشكالي چون تپه ها و بند هاي ماسه اي در موقعيت هاي مختلف سواحل استان به چشم مي خورند. اين مناطق براي تخم گذاري لاك پشتان دريايي حائز اهميت هستند كه در استان حاشيه  سواحل ماسه اي محدوده رمين تا نزديكيهاي بريس و پسابندر توان بالقوه اي را بعنوان محل تخم ريزي لاك پشتان دريايي دارند.

كرانه هاي سنگي: پراكنش اين دسته از سواحل در كشور ايران بسيار محدود است. خوشبختانه بيشترين وسعت اين سواحل در كشور مربوط به سواحل اين استان بوده كه زيباترين سواحل سنگي و صخره اي را مي توان در سواحل شهرستان چابهار مشاهده نمود. كرانه هاي سنگي در سواحل چابهار به صورت تراسه ها و پرتگاههايي با باريكه ماسه اي كه درهنگام جزر از آب خارج مي گردد و يا بصورت مناطق سنگي وصخره اي كم ارتفاع آب گرفته بوده كه خصوصاً در سواحل پارك گردشگري(دريا بزرگ) چابهار همه روزه گردشگران زيادي شاهد تلاطم امواج دريا به صخره ها و چشم اندازهاي دلنواز آن هستندكه شايد كمتر سواحلي در ايران داراي چنين مناظر و جذابيتي باشند. معمولاً در آن دسته از كرانه هاي سنگي كه بواسطه نزديكي ارتفاعات به دريا ايجاد گرديده آبهاي نزديك كرانه عميق بوده كه در اين مناطق در اوقاتي از سال مي توان به كرات بازيگوشي و فعاليت پستانداران دريايي بزرگ (نهنگ ها) را مشاهده نمود.ساختار پرشيب صخره اي باعث گرديده در اكثر نقاط اين نواحي از توسعه يافتگي مراكز صنعتي و اجتماعي كه مي توانند در رقابت با جذابيت هاي طبيعي توريسم باشند، مصون بمانند. از ديگر ويژگيهاي سواحل صخره اي اين است كه از تنوع بالاي اجتماعات حياتي نوار ساحلي برخوردار بوده، بيشترين ميزان پهنه هايي از جلبك هاي دريايي را مي توان در اين مناطق ديد و جمعيت كف زيان آن بخصوص خرچنگ ها ، دو كفه ايها و شكم پايان بيش از ديگر سواحل است. منطقه بندي زيستي (بيوزوناسيون) نيز در اين كرانه هامعني دار است زيرا تمامي شكاف ها ،درزها ، زيرعلف ها و زير سنگ هاي كوچك تبديل به ريز محيط هايي ( Micro-habitat) مي شود كه ساكنين خاص خود را دارند و روي بستر سنگي را معمولاً لايه اي مسطح و ضخيم از جلبك ها پوشانده كه جانوران رااز خشك شدگي و آفتاب شديد تا حدودي محافظت مي كند. اين در حالي است كه اين دسته از سواحل در صورت آلوده شدن خصوصاً آلودگي نفتي به سختي قابل پاكسازي و احيا مي باشند

خورهاي مهم سواحل استان :

در سواحل جنوبي علاوه بر رودخانه هاي متعددي که به دريا وارد مي شوند ،خورهاي زيادي وجود دارند که داراي ويژه گي هاي زيست محيطي خاص مي باشند.

تعدادي از خورهاي منطقه پوشيده از رويش هاي مانگرو و علفزارهاي تالابي شوراست و همچنين از مراکز جلب پرندگان آبزي محسوب مي گردند.اين خورها به علت در پناه بودن از تلاطم شديد دريا مورد استفاده صيادان و بازرگانان محلي براي پهلو گيري لنج ها و ساير شناورها قرار مي گيرند .

خور ها از آنجا که آب خود را از دريا دريافت مي نمايند به راحتي از طريق آلاينده ها ي دريايي به خصوص آلودگي نفتي تاثير پذيرفته و به دليل چرخش ضعيف آب در آنها نفت و ساير آلاينده هاي وارد شده به سهولت کناره هاي آنها را آلوده ساخته و به سادگي قابل پاکسازي نمي باشند.

 مجموعه اين شرايط خور ها را به عنوان يکي ازمناطق ساحلي حساس تبديل نموده است.

در مجموع 27 خور و مصب در نوار ساحلي استان سيستان و بلوچستان تشخيص داده شده است.

اين خورها  شامل خور تيس،  نمکي ، پاک ، مج ، فجر،  پزم ، تنگ ، رمين،  ليپار ، دربند،  توج ،خور گرين در،  گزخور ، زال خور،  شترک  کاشکور ، چونح  ،بارگين،  چوکين  ،چاي خور ، کرکش ، بريس ،باتبلانتاک  ،ميامي ، گواتر،  باهور و بانو خور مي باشند که دهانه ي برخي خورهاي مذکور در حال حاضر بسته مي باشد که 12 عدد از آنها به لحاظ مساحت و ويژه گي زيستي ، بيشتر مورد توجه قرار گرفته اند.

به لحاظ وجود رودخانه هاي فصلي و سيلابي در منطفه و کانال هاي ارتباطي بين رودخانه ها و بخش هاي انتهايي برخي از خورها مانند رودخانه ي گورديم و خور پزم  بوجود آمده است که همين امر منجر به اختلاط آب شور و شيرين در اين محيط گشته و شرايط ويژه اي را پديد مي آورد که در نتيجه توليد بالاي مواد آلي و تجمع موجودات آبزي در اين مناطق قابل ملاحظه خواهد بود.

 مجموع مساحت اين خورها در محدوده ي ساحلي استان حدود 110.440 کيلومترمربع مي باشد.

جنگلهاي با ارزش جزر و مدي حرا در خور باهو شاخص ترين خور منطقه در محل اتصال رودخانه باهوکلات به خليج گواتر قرار دارند و زيستگاه بي نظيري را براي انواع پرندگان آبزي نظير فلامينگو،  پليکان،  حواصيل هندي،  اگرت ساحلي  ،عقاب ماهيگير ، سليم خرچنگ خوار و... پديد آورده است.

بدليل کمي عمق آب در اکثر خورها خصوصا" خور باهو و در نتيجه رسيدن نور کافي به تمام عمق چرخش مواد غذايي شباهت زيادي به درياچه هاي کم عمق دارد و عمل فتوسنتز در تمام سطوح آب قابل انجام است.

از طرفي گرمسيري بودن منطقه نيز فعاليت فيتوپلانکتون ها را در تمام طول مدت سال امکان پذير نموده است. با توجه به ورود سيلاب هاي شديد آب شيرين که در عين حال مواد شسته شده از اراضي مسير را نيز به همراه دارند و عمق کم خور، جانوراني که در اين محل زيست مي نمايند در برابر نوسانات شوري و درجه حرارت از خود مقاومت نشان داده قادر به تطبيق سريع خود با اين تغييرات مي باشند. همچنين به نظر مي رسد بسياري از آبزيان درياي عمان و اقيانوس هند نيز براي تغذيه به خور باهو و خليج گواتر رفت و آمد مي نمايند.

لازم بذكر است كه خور باهو كلات،خور گا لك ، خورپزم، خور راشدي و خور تنگ و... به دليل آرامش نسبي آب، عمق كم و تاثير پذيري از مواد خشكي مورد توجه برخي آبزيان جهت تجديد نسل و يا طي نمودن قسمتي از مراحل رويشي قرار دارند. همچنين خورها ي منطقه از مراكز جلب پرندگان آبزي بوده و بعلت در پناه بودن از تلاطم شديد دريا مورد استفاده صيادان و بازرگانان محلي براي پهلوگيري لنج ها و ساير شناورهاي خود قرار مي گيرند.

توضيح اينكه خورها از آنجائيكه آب خود را از دريا دريافت مي نمايند به راحتي از طريق آلاينده هاي دريايي بخصوص آلودگي نفتي تاثير پذيرفته و بدليل چرخش ضعيف آب در آنها ، نفت وارد شده به سهولت كناره هاي خور را آلوده ساخته كه به سادگي قابل پاكسازي نمي باشد.

خليج هاي مهم منطقه:

خليج هاي استان نيز همچون خورها از جمله محيط هاي رسوبي هستند که از غرب به شرق ساحل خليج هاي پزم ، چابهار  و گواتر مي باشند.

 - خليج گواتر مهمترين جلوه زمين ريخت  شناسي به شمار مي رود و دور افتاده ترين خليج ايران است .

بخشي از اين خليج در کشور پاکستان قرار دارد. ساحل شني اين خليج از محل هاي اصلي تخم گذاري لاک پشت هاي دريايي است و از طرف ديگر يکي از سايتهاي سر شماري پرندگان استان به شمار مي رود.

خليج گواتر در برگيرنده بخشي از جنگل هاي مانگرو و جمعيت جانوري وابسته به آن است. هر چند جنگلهاي حرا توده خالص و يكدستي هستند و هيچ‌گونه تنوع گياهي در آنها مشاهده نمي‌شود. ولي در مقابل از تنوع جانوري بسيار بالايي برخوردار هستند و اين تنوع قبل از هر چيزي به خاطر موقعيت گذرگاهي يا اكوتوني آنهاست. اين جنگلها هديه مشترك دريا و خشكي است و حفاظت از اين جنگلها در همه دنيا به عنوان زيستگاههاي با ارزش و حساس و به ويژه از منظر گردشگري مورد تاكيد قرار گرفته است.

مساحت خليج گواتر415.94 کيلومترمربع بوده که 127.36 کيلومترمربع از آن در ايران قرار گرفته است .

از 6 شاخابه ي آن 3 شاخابه با نام هاي خور باهو  مصب رودخانه ي باهو کلات و خورگواتردر محدوده ي مرزهاي استان سيستان و بلوچستان قرار دارند.

دهانه ي ورودي خليج 31.03 کيلومتر و طول خط ساحلي آن 65.94 کيلومتراست که سهم سواحل ايراني آن 35.97 کيلومتر محاسبه شده است.

وجود صخره هاي ساحلي اطراف خليج محيط مناسبي را جهت رشد انواع جلبکهاي ماکروفيت فراهم نموده است .در اين رابطه 36 گونه مختلف جلبک هاي ماکروفيت از انواع جلبک هاي قهوه اي، قرمز و سبز در خليج گواتر بدست آمده است .

تعدادي از آبزيان موجود در خليج گواتر شامل انواعي از ماهيان ( يال اسبي،شوريده، ميش ماهي، سنگسر، حلواي سياه ، کفشک، ساردين، بياح، هامور، شانک، حلواي سفيد و ...) انواع سخت پوستان ( شاه ميگو، ميگوهاي هندي سفيد، ميگوي ببري سبز، ميگوي موزي ،خرچنگ آبي، خرچنگ سه کله اي )مي باشند.

آبزيان منطقه از نقطه نظر شيلاتي چه به لحاظ صيد و چه به لحاظ تکثير و پرورش حائز اهميت بسياري هستند.

بيش از 14 گروه مختلف ماکروفون در خليج گواتر بدست آمده است وازاين ميان گروههاي کرمهاي پرتار،شکم پايان،دوکفه اي هاو ناجورپايان بالاترين ميزان فراواني را در بين گروه هاي ديگر دارند. از گونه هاي ديگر انواع نرم تنان است که به وفور در منطقه مشاهده مي شود در يک روند کلي از غرب به طرف شرق تنوع زيستي بيشتر مي شود چون بستر صخره اي بيشتر مي شود و به اقيانوس نزديک مي شويم .

- خليج چابهار با مساحت 290.16 کبلومترمربع به لحاظ هم جواري با منطقه آزاد تجاري-اقتصادي چابهار يکي از قطب هاي اقتصادي مهم سواحل ايران به شمار مي رود. دهانه ي ورودي اين خليج 14.05 کيلومتر و نوار ساحلي آن 56.43 کيلومتر مي باشد که 4 شاخابه از آن به صورت خور به داخل خشکي منشعب شده است .

 اين خليج به دليل وجود سواحل صخره اي خود از اهميت ويژه اي  به دليل حضور توده هاي مرجاني و پهنه هاي جلبکي برخوردار است.

- خليج پزم با مساحت 67.78 کيلومترمربع کوچکترين خليج استان مي باشد .دهانه ي ورودي اين خليج 11.54 کيلومتر و نوار ساحلي آن 26.56 کيلومتر است . خور مصب هاي پزم و گورديم يا راشدي به صورت 2 شاخابه از اين خليج به داخل خشکي نفوذ پيدا کرده اند .  خليج پزم در شهرستان كنارك واقع گرديده و داراي شرايط استراتژيكي و صيادي قابل توجه بوده كه كوه هاي گورديم متصل به اين خليج كه در حاشيه دريا به صورت يك جزيره با پوشش متراكمي از گياهان نمايان هستند در برگيرنده مناطق بكر بوده كه با برنامه ريزي و اعمال مديريت زيست محيطي در آينده مي تواند زيستگاه مناسبي براي گونه هاي جانوري در معرض انقراض منطقه خصوصاً جبيرو... با رها سازي آنها در اين منطقه باشند.

بعلاوه اين منطقه نيز به دليل مهاجرت پرندگان آبزي از اهميت ويژه اي برخوردار است

گونه هاي مهم حيات وحش منطقه دريايي عمان:

گونه هاي مهم حيات وحش نوار ساحلي و درياي عمان شامل پستانداران،آبزيان،خزندگان،دوزيستان، نرم تنان و پرندگان مي باشند.

-از پستانداران دريايي شاخص منطقه ميتوان به گاو دريايي،  نهنگ آبي،نهنگ برايد،نهنگ خاکستري، نهنگ گوژپشت، دلفين معمولي ،  دلفين گوژپشت ،  دلفين بيني بطري، نهنگ دندان کلفت و پورپويز پوزه پهن اشاره كرد.

-پرندگان منطقه شامل انواع پرندگان بومي ، مهاجر آبزي ، کنارآبزي و پرندگان شکاري مي باشند. اين گونه ها در داخل خورهاي پر پيچ و خم جنگل هاي حرا و سواحل ماسه اي زيست مي نمايند.

در سواحل خليج فارس و درياي عمان حدود 80 گونه پرنده از مجموعه پرندگان ايران به صورت ساكن و مهاجر شناسايي و از ميان پرندگان كمياب دنيا تاكنون پليكان پاخاكستري  به صورت مهاجر عبوري يا فصلي در فصول پاييز و زمستان در ناحيه ساحلي جنوب كشور مشاهده شده است. مناسب ترين مكان هاي زيستي پرندگان آبزي در سواحل جنوبي، انواع سيستم هاي تالابهاي ساحلي شامل خورها، مصب ها، علف زارهاي تالابي، جنگل هاي مانگرو و دهنه هاي گلي است كه به علت وفور مواد غذايي ، امنيت و آرامش پناهگاه مورد توجه قرار مي گيرد. خليج گواتر و سواحل زيباي جنوب استان نيز از مراكز عمده مورد توجه پرندگان آبزي محسوب مي شوند.

 شكار، آلودگي نفتي، توسعه آبزي پروري، فعاليت هاي تفرجي ودگرگون سازي شرايط زيستگاهي با انجام برنامه هاي ناهماهنگ توسعه اقتصادي در ناحيه ساحلي از جمله مواردي است كه امنيت زيستگاهي پرندگان مهاجر و بقاي آنها را در ناحيه ساحلي جنوب استان و حتي كشور تحت الشعاع قرار داده است. 

از سايت هاي مهم سر شماري پرندگان منطقه مي توان سايتهاي کلات ، سايت خورتنگ، سايت خورگالک،سايت خور پزم ، سايت ساحل کنارک تا خور کنارک، سايت بندر تيس تا تاسيسات آب شيرين کن، سايت چابهار، سايت رمين،سايت بندربريس،سايت خور گواتر،سايت خور باهو کلات، سايت سواحل بين خور گواترو خور باهو و سايت خور باهو را نام برد.

-از پنج گونه لاک پشت دريايي خليج فارس و درياي عمان ، (لاک پشت سرخ ،لاک پشت سبز، لاک پشت عقابي، لاک پشت زيتوني ريدلي و لاک پشت چرمي ) دو گونه سبز و عقابي بيشتر مشاهده گرديده اند.   9 گونه مار دريايي شامل مار دريايي نوکدار، حلقه دار، سرکوچک ،خليج فارس، آراسته، زرد، کوتاه، شکم زرد و افعي شکل در منطقه مذکور يافت مي شوند .

براساس تحقيقات بعمل آمده در درياي عمان 336 گونه ماهي وجود دارد که متعلق به 104 تيره هستند.

خليج ها و خورها به دليل دارا بودن شرايط ويژه همواره پذيراي خيل عظيمي از انواع آبزيان مي باشند.

در حدود 85 گونه مختلف ماهي، 24 گونه انواع سخت پوستان و 64 گونه مختلف از نرم تنان در خليج گواتر مورد شناسايي قرارگرفته اند . علاوه بر آن در حدود 31 گروه مختلف زئوپلانکتوني و 93 گونه مختلف از فيتو پلانکتون ها در آبهاي خليج مزبور به سر مي برند .

تالاب هاي مهم منطقه:

در محدوده ي درياي عمان تالاب هاي ساحلي منطبق با عمق 6 متري دريا وجود دارد که معروف ترين آنها تالاب ليپار وتالاب صورتي است و تالاب بين المللي خور باهو که يکي از سايت هاي بين المللي سرشماري پرندگان  نيز مي باشد ، به ثبت رسيده است.

مناطق تحت مديريت سازمان حفاظت محيط زيست در نوار ساحلي و درياي عمان:

-منطقه حفاظت شده گاندو:يکي از مناطق تحت مديريت سازمان حفاظت محيط زيست که از ضلع جنوبي در نوار ساحلي قرار مي گيرد،منطقه ي حفاظت شده گاندو بامساحت 465181 هکتار مي باشد که ضلع جنوبي آن 90 کيلومتر در نوار ساحلي امتداد دارد .

وجود جنگلهاي حرا و تالابهاي موجود در خليج گواتر نيز باعث ارزش گذاري بين المللي اين ناحيه شده است. منطقه مزبور محل بسيار خوبي براي زيست پستانداراني از قبيل جبير، كفتار، شغال، سنجاب بلوچي و... مي‌باشد همچنين آبزيان و دوزيستاني مانند تمساح پوزه كوتاه ايراني، لاك پشت سبز دريايي، ماهي گلخورك و... و پرندگاني از قبيل چاخ لق، دراج، شب گرد بلوچي، گنجشك بلوچي، شهدخور، عقاب دشتي و بسياري از پرندگان خاص شبه قاره هند در اين محدوده قابل مشاهده است. اما بيشترين اهميت اين منطقه به دليل زيستگاه تمساح پوزه كوتاه ايراني است

- اثر طبيعي ملي گل فشان تنگ: اين اثر در دهستان ساحلي کهير از توابع شهرستان کنارک قرار دارد .

-منطقه شکار ممنوع پزم:

اين منطقه از مناطق حائز اهميت شهرستان کنارک مي باشدکه به تازگي به عنوان منطقه شكار ممنوع اعلام گرديده و با وسعت حدود 45000 هكتار در نوار ساحلي درياي عمان واقع گرديده است و از شاخصه هاي آن تنوع اكوسيستمي و تنوع گونه اي آن مي باشد. ويژگيها ، مشخصات جغرافيايي و ارزشهاي حفاظتي منطقه عبارتند از :

موقعيت جغرافيايي منطقه از نظر تقسيمات كشور در استان سيستان و بلوچستان شهرستان كنارك محدوده بين بخش مركزي كنارك و بخش كهير مي باشد.منطقه مورد نظر در قسمت شرق به روستاي گورديم، در قسمت غرب و مرز شمالي نيز جاده آسفالته چابهار - جاسك و از جنوب به نوار ساحلي درياي عمان منتهي مي گردد. از نظر شرايط توپوگرافي و شكل زمين 60 درصد منطقه به نواحي دشتي، 15 درصد آن مناطق مصبي و پيشرفتگي آب دريا (خور) و مابقي به پستي و بلنديهاي اعم از نهشته هاي رسوبي دريايي حاصل از پسروي دريا و تپه ماهورها اختصاص دارد.پوشش گياهي غالب منطقه شامل جنگلهاي حرا، پوشش هاي انبوه كهور ايراني و در مناطقي نيز گونه هاي كنار، گز، كلير و انواع ديگر گياهان بومي منطقه به چشم مي خورد.منطقه فوق الذكر از نظر حيات وحش داراي گونه هاي جانوري شاخصي مي باشد كه مي توان به گونه ،جبير(گونه در معرض خطر انقراض)، سنجاب بلوچي،هوبره،شغال،روباه و خرگوش اشاره نمود.

وضعيت صيد وصيادي در منطقه:

يکي از پتانسيل هاي شهرستان هاي ساحلي چابهار و کنارک وضعيت صيد وصيادي است .

درحال حاضر بيش از 2000 شناور صيادي به بهره برداري از منابع آبزي مي پردازند که 20 درصد شناورهاي استان را لنج هاي بزرگ تشکيل مي دهند که در مقايسه با ساير استان هاي جنوبي به نسبت قابل ملاحظه ي بزرگ تر مي باشد.

به طور متوسط حدود 9 درصد ناوگان 4 استان جنوبي را لنج هاي بزرگتر تشکيل مي دهد .

بعلاوه استان سيستان و بلوچستان با توجه به دسترسي به صيدگاههاي تون ماهيان، بيش از 68 درصد صيد تون ماهيان كشوررا به خود اختصاص داده وپس از آن بترتيب استان هاي هرمزگان 21 درصد، بوشهر6 درصد و استان خوزستان 5/4درصد در رتبه هاي بعدي صيددر اين رابطه قرار گرفته اند .

 در کل اين استان 47 درصد صيد انواع آبزيان جنوب و آبهاي دور را به خود اختصاص داده است .

از نظر تکثير و پرورش آبزيان ،تمامي مراکز فعال در اين زمينه به تکثير و يا پرورش ميگو مي پردازند که مهمترين اين مجموعه ها مزارع پرورش ميگو در منطقه ي گواتر است . اين مزارع متشکل از 107 مزرعه ي 20 هکتاري هستند و جديدا" نيز در منطقه ي بريس يکي از مزارع بزرگ پرورش ميگو در حال ساخت مي باشد . از ديگر پتانسيل هاي منطقه وجود ده ها واحد صنعتي مرتبط با بخش شيلات در شهرستان هاي چابهار و کنارک مي باشد.

بنادر مهم منطقه:

در حال حاضر در محدوده ي نوار ساحلي استان 9 بندر مهم به نام هاي بريس،پسابندر،رمين،چابهار،تيس،کنارک،پزم ،تنگ و گالک وجود دارد .

 اکثر اين بنادر صيادي بوده و مهمتربن بندر حاشيه ي درياي عمان از لحاظ فعاليت هاي بازرگاني،تجاري ويا صنعتي ،بندر چابهار است که شامل دو اسکله مهم شهيد بهشتي و شهيد کلانتري است .

 لازم به توضيح است كه در حال حاضر نيز طرح توسعه ي اسکله ي شهيد بهشتي در حال اجراء است که به علت وجود آبسنگ هاي مرجاني در جوار اسکله ي مذکور اين طرح مشکلات زيست محيطي فراواني به دنبال داشته وبا پيگيريهاي سازمان حفاظت محيط زيست ، پيمانکار پروژه با رعايت كليه ملاحظات زيست محيطي در حال انتقال اين گونه هاي با ارزش حيات دريايي مي باشد.

آبسنگهاي مرجاني منطقه:

خليج چابهار در برگيرنده گونه هاي ارزشمند و منحصر بفرد از آبسنگ هاي مرجاني در كشور مي باشد كه اين مرجان ها زيستگاه بسيار مطلوبي براي انواع آبزيان و ماهي هاي زينتي بوده و به عنوان موج شكن هاي طبيعي محافظ  مناطق ساحلي از جريان هاي دريايي نيز مي باشند.

يکي از مزيت هاي قابل توجه منطفه وجود انواع مختلف مرجان هاي نرم,و سخت از جمله:شاخ گوزني،مغزي،سياه و...مي باشد که علاوه برقابليت هاي زيست محيطي بالاي آن استعداد سرمايه گذاري درزمينه گردشگري دريايي را نيز دارا مي باشد.

 اين گونه هاي كمياب در اثر فعاليت هاي ناشي از رسوبگذاري(مثلاً از كشاورزي و جنگل تراشي)، پرغذايي(فاضلاب صنعتي و خانگي)، برخي روشهاي مخرب ماهيگيري(مثلاً انفجار)، لنگر اندازي شناورها در اين خليج مورد تهديد واقع شده و همچنين آبسنگ هاي مرجاني مي توانند به واسطه فعاليت هاي توسعه اي همچون لايروبي و عمليات پرسازي براي ايجاد بنادر و ساختمان ،اداره و اقامتگاههاي توريستي آسيب ببينند. به لحاظ شرايط بحراني حاكم بر بسياري از سيستم هاي آبسنگ مرجاني و اهميت زيست محيطي و اقتصادي آنها يك EIA  كامل براي پروژه هاي پيشنهادي توسعه مورد نياز است.

در محدوده طرح توسعه اسکله شهيد بهشتي چابهار 5 هکتار از دو گونه مرجان acropora  و pocillopora  قرار داشته که پيمانکار پروژه ملزم به انتقال کليه مرجانهاي مذکور مطابق شرح خدمات تنظيمي توسط سازمان محبط زيست زير نظر محيط زيست دريايي گرديده است.

سايت هاي مهم غواصي منطقه:

 از سايت هاي مهم غواصي مي توان به سايت پسابندر، بريس،ليپار،درياي بزرگ،خليج چابهار و دماغه ي غربي پزم را نام برد. علاوه بر آن علاقه مندان به ورزشهاي آبي مي توانند در تمام فصول به تفرج در منطقه بپردازند. در همين راستا استقرارمدرسه ي غواصي توانسته تا حدودي در زمينه ي جلب گردشگر مفيد واقع شود.

منابع مهم آلاينده دريائي:

از منابع آلوده کننده ي دريا مي توان مواد زائذ جامد خانگي و شهري،پساب صنعتي،خانگي و کشاورزي،پساب مزارع پرورش ميگو،تخليه ي آب توازن و آب خن کشتيها به دريا ، آلودگي هاي نفتي که در اثر حوادث مربوط به نفتکش ها و انتشار نفت در دريا به وجود مي آيد،عوامل طبيعي نظير طوفان ها و رنگ هاي ضد ارگانيزم که بر بدنه ي کشتي ها به منظور جلوگيري از رشد اورگانيزم هاي دريايي بکار برده مي شود، را نام برد .

سايت هاي مهم گردشگري منطقه:

بطور کلي جاذبه هاي طبيعت گردي منطقه شامل دره ي تيس، سواحل صخره اي چابهار، گل فشان تنگ،چشمه ي شورعين کهير، تالاب صورتي، کوههاي مينياتوري، جنگل هاي حرا،رودخانه ي باهو کلات و ريف هاي مرجاني خليج جابهار مي باشد.

بعلاوه سواحل گلي جزر و مدي مي تواند براي طبيعت گردها و دوستداران حيات وحش فرصت هاي مناسبي جهت ثبت لحظه ها و بهره گيري از چشم اندازها فراهم آورند.

توضيح اينكه امکانات گردشگري در منطقه ي ساحلي استان بسيار محدود است. نبود امکانات و تجهيزات زير بنايي بهره برداري از پتانسيل هاي گردشگري  مهم منطقه را دچار مشکل کرده است.

راهها ،اقامتگاهها،بندرگاهها،اسکله ها، آبهاي قابل شرب ،محصولات غذايي، پاسگاه هاي پليس،پمپ بنزين و... در اين حوزه بسيار محدود است.

منطقه آزاد چابهار:

از ديگر پتانسيل هاي منطقه ،وجود منطقه ي آزاد تجاري-صنعتي چابهار با 140 کيلومترمربع مساحت است که در خليج چابهار واقع گرديده است و شامل 9 پيکره با کاربري هاي مختلف مي باشد.  

ويژگيهاي کلي محيط زيست دريائي استان

در نوار ساحلي 360 کيلومتري استان يک منطقه حفاظت شده ،يک منطقه شکار ممنوع ويک تالاب بين المللي ثبت شده است.دومين و سومين بيوم غني زيستي دنيا (به ترتيب جوامع مرجاني وجنگلهاي مانگرو) درآبهاي ساحلي استان وجود دارد. پتانسيلهاي و گونه هاي منحصر بفرد دريائي استان عبارتند از:

·  مرجانها 21 گونه از 35 گونه موجود در کشور

·  جنگلهاي مانگرو(2 گونه)

·  لاک پشتان دريائي(2گونه)

·  پستانداران دريائي(30گونه)

·  پرندگان آبزي(110 گونه)

·  زيستگاههاي مهم و منحصربفرد

·  يک منطقه حفاظت شده،يک تالاب بين المللي و يک منطقه شکار ممنوع

·  جنگلهاي مانگرو(400 هکتار)

·  بسترهاي علفي

·  زيستگاههاي جلبکي(بيش از100 گونه)

·  سواحل شني وماسه اي(بيش از150کيلومتر)

·  کرانه هاي سنگي،مصب رودخانه هاي دائمي و27 خور بزرگ و کوچک

تعارضات محيط زيست دريائي استان

1- آلايند ه هاي محيط زيست دريائي:

-آلودگي نفتي :

شامل تخليه آب توازن و آب خن شناورها،تخليه روغن موتور قايق و شناورها،هرز آبهاي شهري،تخليه و بارگيري مواد نفتي،سوختگيري شناورها،جابجائي مواد نفتي در دريا،اسکراپ کشتيها،حوادث و تصادفات دريائي

-تخليه زباله و مواد زائد:

شامل تخليه زباله توسط گردشگران ساحلي

ومنطقه آزاد،زباله شناورها،جوامع محلي و ساحل نشينان ، انبارها و کارگاههاي ساحلي  و شهرکهاي صنعتي

-فاضلاب:

شامل فاضلابهاي شهري-صنعتي و فاضلاب شناورها

-فلزات سنگين

ورودفلزات سنگين به محيط زيست دريائي ناشي از فعاليت هاي لايروبي و لايريزي،فعاليت هاي نفتي،پساب صنايع،فعاليت هاي کشتيراني و اسکراپ شناورها

2-تخريب زيستگاههاي ساحلي:

-لايروبي و لايريزي مناطق ساحلي

-ساخت اسکله ها،بنادر،موج شکنها

-برداشت آبسنگهاي مرجاني

-صيد به روش ترال کف

-پيشروي و توسعه فعاليت هاي عمراني و اقتصادي در سواحل

-فعاليت هاي گردشگري،برداشت شن و ماسه و...

3-فعاليتهاي صيد وصيادي:

-صيدخارج از فصل

-صيد در زيستگاههاي حساس

-صيد بيش ازتوان جمعيت يک گونه و زيستگاه

-صيد گونه هاي حمايت شده

-صيد ماهيان زينتي

4-تردد کشتي ها، نفتکشها و ساير شناورها:

-ورود گونه هاي غير بومي به اکوسيستم منطقه

-تخليه زباله،فاضلاب و ساير پسماندها

-آلودگي هوا

5-حوادث غير مترقبه:

-طوفان گونو

-خشکسالي

-گرم شدن جهاني کره زمين

6-فعاليت هاي نظامي:

-تخريب زيستگاههاي ساحلي در اثر انفجارات و عمليات نظامي

-تاثير آلودگي صوتي و امواج سونار ناشي از مانورهاي نظامي بر گونه هاي حساس(نظير پستانداران دريائي....)

 مرکز مطالعات محيط زيست دريائي چابهار:

انجام تحقيقات و مطالعات حوزه دريايى با نگاه همه جانبه و فراگير ، ‌دستاوردها و نتايج قابل توجهى در پى خواهد داشت. از جمله اين دستاوردها ميتوان به ارتقاى کمى و کيفى دانش فنى، متدها، فن آورى ها، ‌مدل سازى و ارائه الگوهاى تحقيقاتى، بهره مندى از مزاياى ذخاير آبى و زير آبى اشاره کرد که همگى آنها تاثيرات محسوس و غير محسوس در امور روزمره زندگى خواهند داشت. استفاده بهينه از منابع مهم دريايى، علاوه بر مزيت هاى زيست محيطي ‌از ديدگاه اکوتوريستم و اقتصادى  نيزحائز اهميت مى باشد .

انجام فعاليت هاي مطالعاتي و تحقيقاتي به منظور شناسايي چالش ها و تنگناهاي موجود و ارزيابي عوامل مؤثر در آسيب پذيري مناطق ساحلي به همراه اتخاذ راهکارهاي بهينه براي کنترل و جلوگيري از بحران هاي احتمالي و حفاظت از منابع ارزشمند ساحلي هم اکنون در دستور کار اکثر کشورهاي ساحلي قرار دارد.

 دسترسي به آبهاي آزاد يک امتياز مهم و استراتژيک براى کشور ما مى باشد. براى حفظ و حراست از هر کشور، شناسايى دقيق و علمى درياها تا حريم قانونى آن کشور ضرورى است. آن کشورى که شناخت کامل و علمى از محيط زيست دريايي  ويژگيهاى رسوبى، ‌ريخت شناسى، فيزيکى و شيميايى درياهاى خود داشته باشد، قطعاً در شرايط بحرانى،‌ علمى تر و اصولى تر عمل خواهد نمود. در کشور ما با داشتن مرزهاى آبى وسيع در جنوب شرق اطلاعات بسيار ناچيزى از درياي عمان وجود دارد.هم اکنون آنچه که براى ما ضرورى و مهم مى نمايد آن است که با توجه به واقعيات امر، ويژگيهاى پهنه هاى آبى جنوب کشور را بر اساس مقتضيات و مصالح عمومى، منافع ملى و نيازهاى مقطعى و دراز مدت شناسايى و مطالعات  و تحقيقات زيست محيطي دريايى را جدى تلقى نماييم.

احداث و تجهيز ايستگاه هاي پايش محيط زيست دريائي و همچنين احداث ساختمان مرکز مطالعات و تحقيقات درياي عمان بعنوان پايگاه پژوهش هاي دريايي در جنوب شرق کشور در راستاي توجه به ضرورت هاي مطرح شده فوق مورد توجه قرار گرفته است.

اهداف:

هدف از تشکيل مرکز:

1- انجام مطالعه و تحقيق در زمينه هاي مختلف زيست محيطي منابع آبي درياي عمان از جمله آلودگي ها، فون و فلور دريايي و... با همکاري مراکز پژوهشي و تحقيقاتي کشور و کمک گرفتن از توان تجهيزاتي و تخصصي همه ارگان‌هاي دريايي منطقه در انجام پژوهش ها بمنظور استفاده بهينه از ظرفيت هاي اين منبع آبي منحصر بفرد  

2-حفاظت از محيط زيست دريايي و ساحلي (مناطق حساس ساحلي، تالابها و زيستگاههاي وابسته) و تنوع زيستي در مناطق ساحلي  ودريايي عمان

3- راه اندازي گاردحفاظت محيط زيست دريايي به منظور انجام گشتهاي مستمر  دريائي  و پايش عرصه هاي آبي

شرح وظايف:

  ساخت و تجهيز ساختمان مركز

. اجراي طرح مديريت يکپارچه مناطق ساحلي

 راه اندازي شبکه ايستگاههاي اندازه گيري از داخل و  بيرون دريا و پايش زيست محيطي درياي عمان، تعيين پارامترهاي فيزيکو-شيميايي و بيولوژيکي آب دريا  در ايستگاههاي مورد نظر

. ايجاد بانکهاي اطلاعاتي در راستاي توليد، جمع آوري، پردازش و ذخيره سازي داده ها

  حفاظت و مديريت مناطق ساحلي با انجام گشت هاي دوره اي در تمامي فصول سال

 معرفي قابليت هاي زيست محيطي درياي عمان و رونق اکوتوريسم دريايي

  اطلاع رساني پيرامون درياي عمان از نظر وضعيت و حوادث دريايي

.  آموزش و تربيت نيروي انساني متخصص در زمينه علوم دريايي

  برگزاري كارگاههاي آموزشي، تخصصي و سمينارهاي مرتبط با  مباحث دريا

. جلب مشارکت و همکاري سازمانهاي جهاني و منطقه اي(راپمي)

  تامين شناورهاي تحقيقاتي با قدرت مانور در آب هاي آزاد وعميق

  تامين قايق هاي موتوري تند رو و جت اسکي و هاورکرافت

. فراهم آوردن تجهيزات غواصي و ايجاد مکاني جهت معرفي جاذبه هاي زير دريا و برگزاري دوره هاي تخصصي غواصي و تصوير برداري زير آب

. نظارت بر زيستگاههاي حساس مرجاني و سايت هاي جديد انتقال  مرجانهادر ساحل منطقه آزاد چابهار

. نظارت بر پروژه هاي عمراني حاشيه سواحل از لحاظ رعايت حرايم قانوني ،ملاحضات زيست محيطي وجلوگيري از تخريب وآلودگي سواحل 

. نجات پستانداران دريايي زندهء گيرافتاده در سواحل و تحقيق در مورد دلايل مرگ و مير آنها

. شناسايي محل هاي تخم گزاري لاک پشتان دريايي و ايزوله نمودن مکان هاي مذکور جهت تکثير وجلوگيري ازتخريب زيستگاه

. همکاري با ساير ارگانهاي دريايي در برگزاري ورزشهاي آبي

. ايجاد شناگاه و تفرجگاه دريايي

. تامين خودرو و تجهيزات ماسه روب جهت پاکسازي سواحل

.حمايت و تشويق انجمن هاي زيست محيطي غير دولتي و ارگان هاي مردم نهاد در زمينه فعاليت هاي دريايي

.ايجاد موزه،نمايشگاه محيط زيست دريايي و پارک دلفين ها جهت استفاده عموم و گردشگران

. جلوگيري از روش هاي مخرب صيد همچون روش صيدترال

. نظارت بر فعاليت لنج هاي صيادي واسکله ها 

. ايجاد بانک ژن گونه هاي دريايي

. نظارت بر نواحي صنعتي حاشيه سواحل جهت کنترل پساب و پسماندهاي توليدي 

. شناسايي عرصه هاي دريايي مستعد شکوفايي پلانکتوني (کشند سرخ)و فراهم آوردن تجهيزات لازم جهت مقابله در زمان بحران

ايجاد آزمايشگاههاي شيمي ،ميکروبيولوژي و بيولوژي دريا (بشرح مندرج در ذيل)  ايجاد کتابخانه، مرکز اسناد وامکانات رايانه اي

. تعامل وهمکاري با ساير سازمان هاي دولتي مستقر در شهرهاي ساحلي

آزمايشگاه بيولوژي دريا:

اين آزمايشگاه به بررسي خصوصيات زيستي جانوران دريايي اعـم از گيـاهان، جانوران، آغازيان پست و عالي و نيز مطالعه پراكنش زماني و مكاني اين موجودات و ارتباط متقابل آنها با يكديگر و با محيط زيست مي‌پردازد.

بر همين اساس اين آزمايشگاه ميبايد مجهز به تجهيزات لازم براي شناسائي موجودات بوده و حتي قادر به شبيه سازي خصوصيات زيست محيطي پيرامون موجودات باشد.

عمده اهداف اين آزمايشگاه عبارتند از: مطالعه خصوصيات زيستي كفزيان دريايي اعم از گياهان و جانوران در اندازه هاي ميكرو و ماكرو، مطالعه خصوصيات زيستي موجودات پلانكتوني اعم از گياهي و جانوري، مطالعه خصوصيات زيستي جانوران دريا از قبيل ماهيان، پستانداران دريايي (نهنگ ها، دلفينهاو گاوهاي دريايي) پرندگان و خزنــدگان دريــايي به ويژه لاك پشــتان، بررســي اكوسيستم هاي حساس دريائي نظير: مرجان ها ، جلبك هاي ماكروسكوپي، جنگل هاي حرا، مطالعات بيوتكنولوژيك براي بهره برداري از پتانسيل هاي بالقوه اقتصادي و علمي در آبزيان ، شناسائي و حمايت از گونه هاي در معرض انقراض مطابق ليست قرمز، انجام بررسي هاي لازم جهت اعمال و بهبود مديريت منابع جهت استفاده پايدار، بررسي مناطق حفاظت شده پيشنهادي دريائي ، بررسي تنوع زيستي موجودات دريايي، بررسي تأثير عوامل زيست محيطي بر پراكندگي موجودات دريايي ، مطالعات تعيين پارامتر هاي پايه زيستي در دريا، مطالعات زيست محيطي دريا ها، بررسي هاي تعيين اثرات زيست محيطي، مطالعات پايش و بررسي هاي بوم شناختي دريا، ارائه طرح هاي مديريتي به سازمان هاي مرتبط جهت استفاده پايدار از منابع زنده دريايي، آموزش متخصصان علوم دريايي با روش هاي بررسي بوم سامانه هاي دريايي کشور بويژه آبسنگ هاي مرجاني، ارايه خدمات آزمايشگاهي (پلانکتون، بنتوز، نکتون) در زمينه هاي مختلف علوم دريايي

تجهيزات و امكانات :

مركز در راستاي انجام شرح وظايف خود داراي تجهيزات و امکانات زير مي باشد: 

·  ايستگاه هاي مشاهداتي:

·  در حال حاضر آمار و اطلاعات ايستگاههاي هوا و اقليم شناسي در منطقه  بصورت تخصصي و پيشرفته نبوده که اين امر ناشي از عدم وجود ايستگاههاي سنجش مناسب ومتناسب در سطح منطقه مي باشد

·  آزمايشگاه رسوب:

·  اين آزمايشگاه شامل ابزارهاي مناسب براي اندازه گيري مشخصات بافتي (دانه بندي رسوب) و شكل شناسي ذرات رسوبي مي باشد.

·  تعيين پارامترهاي فيزيکوشيميايي آب  

·  تعيين پارامترهاي فيزيکوشيميايي هوا  

کتابخانه و امکانات رايانه اي:

اين بخش شامل گزارشات، نشريات، مدارك و مستندات مرتبط با منابع آب و نوسانات موجوداست كه مي تواند مورد استفاده پژوهشگران و علاقمندان مسائل مربوطه قرار گيرد.

اين مرکز مي بايداز امکانات کامل تجهيزات رايانه اي نيز برخوردار  باشد.

 ]]> Sat,5 Nov 2011 12:20:07 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=698 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=753 زيست شناسان موفق به شناسايي عواملي شدندکه فعاليتهاي زيستي مرجانهاي دريايي را با چرخه روز و شب مرتبط مي کند.

2- تعليف احشام و قطع اشجار و بوته كني در پارك ملي و آثار طبيعي ملي ممنوع است .

3- اكتشاف و بهره برداري معدن در پارك ملي و آثار طبيعي و ملي ممنوع است همچنين تمديد پروانه ها كه مدت آن منقضي شده ممنوع است .

4- ورود و عبور و توقف در پاركهاي ملي  آثار طبيعي و ملي  مستلزم تحصيل پروانه يا اجازه از اداره كل حفاظت محيط زيست مي باشد مگر در جاده هاي عمومي .

5- حمل هر نوع سلاح در پارك ملي و آثار طبيعي وملي براي عموم به استثناي ماموران اداره كل بدون اجازه كتبي حفاظت محيط زيست ممنوع مي باشد .

 مقررات مربوط به پناهگاههاي حيات وحش و مناطق حفاظت شده

1- شكار و صيد در پناهگاههاي حيات وحش و مناطق حفاظت شده و رودخانه هاي حفاظت شده منوط به تحصيل پروانه ويژه از طرف اداره كل حفاظت محيط زيست مي باشد.

2- تعليف احشام از لحاظ كميت و كيفيت در اين مناطق تابع ضوابطي است كه با توافق سازمان جنگلها و مراتع و آبخيزداري كشور تهيه خواهد و بر اساس آن پروانه چرا صادر و حدود  هر منطقه به عنوان محدوده امن معرفي و از صدور پروانه چرا در آن مناطق ممانعت بعمل خواهد آمد .

3- ورود و عبور و توقف در پناهگاههاي حيات وحش و مناطق حفاظت شده به منظور بازديد ، عكسبرداري و سياحت آزاد مي باشد مشروط به اين كه به رستنيهاي منابع ملي آسيب نرسيده و آرامش حيات وحش بر هم نخورد .حمل هر نوع سلاح در مناطق حفاظت شده و پناهگاه حيات وحش به استثناي جادهها و معابر عمومي براي اشخاص غير ساكن – در اين مناطق بدون كسب اجازه از محيط زيست ممنوع مي باشد ]]> Sat,5 Nov 2011 09:53:15 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=156 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=133 1-  نواحي ساحلي:

قسمتهايي از سواحل درياي عمان در قسمت جنوبي شهرستان چابهار داراي ارزشهاي ممتاز تفرجگاهي و استراحتگاهي هستند و وجود صخره هاي بزرگ و خلل ناشي از فرسايش آب در آنها چشم اندازهاي بسيار زيبايي ايجاد كرده است. به طوريكه به عنوان يكي از زيباترين سواحل ايران مي توان از آن ياد كرد كه در برخي از نواحي آن اقدامات حفاظتي نظير نصب تور و… انجام شده است و به منظور شنا،‌ قايقراني، كرجي راني و اسكي روي آب و ساير ورزشهاي آبي مي تواند استفاده شود. در همين راستا تالابهاي پيرسهراب، ليپار و… نيز از مناطق جالب و پرجاذبه اكوتوريستي در بلوچستان مي باشد.

2-رودخانه ها:

  الف- رودخانه هيرمند: اين رودخانه تنها رودخانه سيستان و در واقع شريان حياتي آن محسوب و از كوههاي هندوكش در افغانستان سرچشمه مي گيرد و پس از طي مسافت 1050 كيلومتر به مرز ايران در سيستان مي رسد و در محل ورود به دو شاخه تقسيم مي شود، يك شاخه، رودخانه سيستان را تشكيل مي دهد و شعبه اي از آن تامين كننده آب و مخازن چاه نيمه ها (گودالهاي طبيعي كه به وسيله يكي از شاخه هاي رودخانه هيرمند پرآب مي شوند و آب ذخيره شده، در مواقع كم آبي و بي آبي مورد استفاده قرار مي گيرد) است و شاخه ديگر پريان مشترك نام دارد كه هر دو شاخه در نهايت به هامون مي ريزد. اين مناطق زيستگاه انواع پرندگان آبزي وكنار آبزي مي باشند و جزو جاذبه هاي گردشگري در سيستان محسوب مي گردند.

  ب- رودخانه بمپور: اين رودخانه از ارتفاعات كارواندر در 120 كيلومتر شمال شرقي ايرانشهر سرچشمه مي گيرد و عامل اصلي فعاليتهاي كشاورزي در ايرانشهر و بمپور است و پس از عبور از دشت بمپور به درياچه فصلي جازموريان مي ريزد.

  ج- رودخانه سرباز:‌اين رودخانه از بهم پيوستن چندين رودخانه در بالادست بخش سرباز تشكيل مي شود و در محل سدپيشين رودخانه پيشين به آن مي پيوندد و پس از عبور از گرم بيت، رودخانه باهوكلات را به وجود مي آورد و با گذشتن از روستاي دلگان و كلاتي در خليج گواتر به درياي عمان مي ريزد. اين رودخانه مهمترين زيستگاه تمساح پوزه كوتاه در ايران به شمار مي رود.

  د)‌ رودخانه كاجو: اين رودخانه در شمال قصر قند جريان دارد و از بهم پيوستن رودخانه هاي ديگر به وجود آمده و در انتها به رودخانه باهوكلات مي پيوندد، رودخانه كاجو پس از سرباز مهمترين زيستگاه تمساح به شمار مي رود.

  ه) رودخانه باهوكلات: اين رودخانه از بهم پيوستن رودخانه هاي كاجو، سرباز، و باهو ايجاد شده و در نهايت به درياي عمان مي ريزد. رودخانه هاي كهير، رابچ، بنديني، ماشكل، كارواندر، لاديز و… نيز از جمله رودخانه هاي استان مي باشد.

1- چشمه ها و آبهاي زيرزميني: موارد متعددي از آبهاي معدني گرم و چشمه هاي زيرزميني در استان وجود دارد كه در صورت برنامه ريزي مناسب مي توان از امكانات آنها براي جذب جهانگردان استفاده نمود اهم چشمه هاي آب معدني و گرم استان كه در نقاط مختلف پراكنده شده اند عبارتند از:

-  چشمه آب معدني جم چين (در شمال غربي كوه تفتان)

-  چشمه آب معدني اسكل آباد (در مسير جاده زاهدان- خاش در غرب كوه تفتان)

-  چشمه آب معدني ترشاب بالا و ترشاب پايين (در جنوب آتشفشان تفتان)

-  چشمه آبگرم كنتي (در شمال جازموريان و 300 كيلومتري شمال غرب شهرستان ايرانشهر)

-  چشمه آبگرم مكسان (در مسير جاده بزمان به مكسان)

-  چشمه آبگرم نصرت آباد (در نصرت آباد از توابع زاهدان)

استان تقريباً فاقد سفره هاي آبي مطمئن بوده و بر اساس آخرين آمار در سراسر استان تعداد 608 حلقه چاه عميق، 162 رشته قنات و 511 چشمه فعال وجود داشته است.

4-جنگلها: جنگلهاي استان انبوه و متراكم نيست و اغلب به صورت لكه اي و پراكنده هستند اما گونه هاي بسيار نادر و كميابي از گياهان مانند گونه حراء، پسته كوهي، بادام كوهي، داز، كهور، كنار، انجير، معابد، كلير، چش، مسواك، چريش، تمبر هندي، ناترك و… بصورت فراوان در آنها يافت مي شود.

جنگلهاي حراء: اين جنگلها در خليج گواتر در شهرستان چابهار قرار دارند و اكوسيستم باارزشي مشتمل بر گونه نادر درخت حراء و آبزيان گوناگون از قبيل ماهي گل خورك و… را ايجاد كرده است.

5- كوهها:‌ ارتفاعات و قله هاي استان دنباله رشته كوههاي مركزي ايران هستند كه از كوههاي الوند شروع شده و در امتداد كوههاي زاگرس قرار دارند و به بلوچستان ختم مي شوند و داراي جاذبه هاي ويژه اكوتوريستي در زمينه كوهنوردي و ورزشهاي كوهستاني مي باشند.

-كوه تفتان:‌ اين كوه در 50 كيلومتري شمال شرقي شهرستان خاش قرار دارد و بلندترين قله آن 4100 متر از سطح دريا به عنوان بلندترين قله استان در ميان كوههاي ديگر خود نمايي ميكند و داراي آتشفشاني است كه دائماً از آن بخار و گازهاي گوگرد متصاعد مي گردد.

رشته كوه بزمان : اين كوه در 100 كيلومتري شمال ايرانشهر قرار دارد و بلندترين قله آن 3823 متر ارتفاع دارد و بعد از قله آتشفشاني تفتان بلندترين قله استان محسوب ميگردد . از مهمترين گونه هاي حيات وحش اين منطقه ميتوان قوچ اوريال افغاني را نام برد كه از گونه هاي منحصر به فرد كشور بشمار ميرود .

-كوه خواجه: اين كوه يك توده بازالتي با ارتفاع 900 متر در حاشيه درياچه هامون سيستان قرار دارد و علاوه بر چشم اندازهاي طبيعي، مي توان آثار تاريخي مانند آتشكده اي (مربوط به قرن اول ميلادي) و بقاياي متعلق به دوره ساساني و اشكاني و همچنين زيارتگاههايي را در آن مشاهده نمود كه همه اين خصوصيات آنرا به يكي از جاذبه هاي ممتاز جهانگردي تبديل نموده است. كوههاي ديگر مانند: كوه بيرك با ارتفاع 2730 متر از سطح دريا در شمال غربي شهرستان سراوان واقع است. كوه ملك سياه در شمال شهرستان زاهدان با ارتفاع 1638 متر از سطح دريا قرار دارد.

كوه پنج انگشت- در مجاورت كوه تفتان كه از قله آن 4 چشمه جاري است. كوه خضر كه از رشته كوههاي بزمان و كوه لاشار كه در جنوب غربي كوه بيرك و… نيز از جمله كوههاي استان مي باشند. ]]> Thu,3 Nov 2011 12:26:40 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=133 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=137 به زودي هيچ منطقه اي در جهان خالي از جهانگرد نخواهد ماند،‌ حتي قطب شمال و جنوب و فضا بسياري از هم اكنون دارند براي مسافرت هاي فضايي ثبت نام مي كنند. جاذبه هاي گوناگون مورد توجه قرار مي گيرد و مسافران جاهاي مختلفي را از صحراي- گبي- گرفته تا مناطق جنگلي براي مسافرت انتخاب مي كنند. جهانگردان دارند ياد مي گيرند كه به دنبال ماجراها و چيزهاي جالب تري در سفرهاي خود بگردند. ديگر امروز ديدار از ونيز،‌ ميدان مارك، آتن، نوتردام پاريس و تاج محل هند جاي كوچكي را به خود اختصاص مي دهند. تنها در سال 1997 (يعني شش سال پيش) پانزده هزار نفر از قطب جنوب ديدن كردند. از آن سو، گرايش به طبيعت هر لحظه بيشتر مي شود و اكوتوريسم جاي خود را باز و بازتر مي كند، مسافرت به مناطق بكر و وحشي در استراليا، افريقا و آسيا و… علاقه مندان بيشتري مي يابد. در صنعت توريسم طبيعت رشدي فزاينده دارد و مي رود تا در قرن حاضر (قرن بيست و يكم) حرف اول را بزند.

اكوسيستم جنگلي دريايي حرا، اين درختزارهاي دريايي را در نوار باريكي از پناهگاههاي ساحلي، بين كمترين و بيشترين حد از آب دريا كه با تغييرات جذر و مد سواحل مناطق گرم و حاره اي در ميان خور ها، لاگونها و زواياي مناسب كه در مصب رودخانه ها رويش دارند مي توان ديد. اين جنگلهاي باتلاقي نيز به بنام عمومي جنگلهاي مانگرونيز موسوم هستند. در هنگام مد تاج درختان بالاتر از سطح آب شور دريا ديده مي شود. و بقيه اندامهاي درختان در زير آب از ديد پنهان است و فقط به هنگام جذر مي توان قسمتهاي زير تاج ساقه و رشته هاي تنفسي اين درختان را مشاهده كرد. اين جنگلها به نام درختزارهاي ساحلي، جنگلهاي جذر و مدي و جنگلهاي هميشه سبز ساحلي نيز توصيف شده اند. جنگلهاي حراي ايران در نوار ساحلي خليج فارس و درياي عمان آخرين حد پراكنش جنگلهاي مانگرو در جنوب غربي آسيا به شمار مي روند.  اين جنگلها از يك و يا گاهي دو گونه مانگرو تشكيل شده و فراوان ترين گونه حرا مي باشد. جنگلهاي حرا در خليج گواتر بين 25 درجه و 11 دقيقه تا 25 درجه و 16 دقيقه عرض شمالي و 61 درجه و 28 دقيقه تا 61 درجه و 35 دقيقه طول شرقي با وسعت 200 هكتار در منتهي اليه قسمت جنوب شرقي كشور در محدوده سياسي شهرستان چابهار و در فاصله 150 كيلومتري شرق شهر چابهار قرار دارند. اين مكان زيبا همراه با خورباهو بعنوان بيستمين تالاب بين المللي كشور،‌ در فهرست كنوانسيون رامسر به ثبت رسيده است. هر چند جنگلهاي حرا توده خالص و يكدستي هستند و هيچ گونه تنوع گياهي در آنها مشاهده نمي شود. ولي در مقابل از تنوع جانوري بسيار بالايي برخوردار هستند و اين تنوع قبل از هر چيزي بخاطر موقعيت گذرگاهي يا اكوتوني آنهاست. اين جنگلها هديه مشترك دريا و خشكي است و حفاظت از اين جنگلها در همه دنيا به عنوان زيستگاههاي با ارزش و حساس و به ويژه از منظر گردشگري مورد تاكيد قرار گرفته است.

منطقه تفرجگاهي سردريا:

منطقه سردريا داراي گونه هاي درختي زيتون وحشي، بنه، بادام كوهي و ... مي باشد و با ارتفاعات بسيار زيبا ، پوشش گياهي خوب ،اين منطقه در فاصله 75 كيلومتري شهرستان خاش واقع گرديده است.

جاذبه هاي طبيعي سواحل درياي عمان:

مجاورت بندر چابهار با آبهاي آزاد و در مسير بادهاي موسمي مونسون آنرا به يكي از خوش آب و هواترين بنادر جنوبي ايران تبديل كرده است وجود خورها و آبگيرهاي فصلي در طول نوار ساحلي كه بالغ بر 300 كيلومتر مي باشد، مكان بسيار مناسبي است. براي مهاجرت زمستانه انواع پرندگان بي نظير آبزي و كنار آبزي از قبيل پليكان، فلامينگو، گيلانشاه خالدار كه از جمله پرندگان كمياب مي باشد،‌هم چنين پديده هاي طبيعي متنوع از قبيل گل فشان تنگ در 90 كيلومتري شمال غرب چابهار كه نظير آن فقط در سه نقطه ديگر جهان گزارش شده وتپه هاي موسوم به مريخي در مسير جاده ساحلي چابهار- گواتر كه شاهكارهاي معماري طبيعت است.

مجتمع بزرگ فرهنگي- پژوهشي چاه نيمه:

مجتمع بزرگ فرهنگي- پژوهشي چاه نيمه كه بيش از 5000 هكتار وسعت دارد زمينه هاي كاربردي پژوهشي و تحقيق را براي استادان و دانشجويان فراهم آورده است. اين مجتمع كه در فهرست بزرگترين اردوگاههاي فرهنگي كشور قرار دارد با دارا بودن سواحل زيبا، فضاي مشجر، نهالستانها، مزارع و باغات زيتون و پسته و تخلستان ،موزه تاريخ طبيعي، تنها باغ وحش تحقيقاتي مصوب كشور و پرورش حيوانات غيرمرسوم از جمله شترمرغ…. گل خانه هاي گل و گياهان زينتي و غيره مكان تفريحي و پژوهشي جاذب و باغ وحش متنوعي از گونه هاي جانوري را تشكيل داده است كه در عيد نوروز سال 82 بيش از 300000 نفر از آن ديدن نموده و در منطقه به بهشت سيستان شهرت دارد.

غار لاديز:

غار لاديز يكي از جلوه هاي طبيعي و بسيار زيباي استان در فاصله 100 كيلومتري شهرستان زاهدان و در 10 كيلومتري شهر ميرجاوه قرار دارد اين منطقه داراي آبشار و چشم اندازهاي زيبا و پوشش گياهي غالب گز مي باشد كه در گذشته نه چندان دور اهالي و ساكنين منطقه از آن به عنوان يك قنات طبيعي استفاده مي نمودند و در حال حاضر نيز با توجه به كيفيت خوب و بالا، آب غار لاديز مورد استفاده شرب و كشاورزي اهالي و ساكنين لاديز و ميرجاوه مي باشد.

در مناطق تحت مديريت اين اداره كل گونه هاي حمايت شده نظير سنجاب راه راه بلوچي و گونه هاي در معرض خطر انقراض مانند خرس سياه و تمساح پوزه كوتاه ايراني و ... وجود دارد.كه در خصوص اين گونه هاي با ارزش توضيح مختصري به شرح ذيل داده شده است .

سنجاب راه راه بلوچي:

اين گونه در ايران تاكنون فقط در مناطق جنوب شرقي بلوچستان در منطقه حفاظت شده باهوكلات، دره سرباز و باغ تيس چابهاروجود دارد كه تعداد زيادي از آنها بر روي درختان مشاهده مي شود. اين جانور روزها فعال و در فصل زمستان تمام ساعات روز مشاهده مي شود معمولاً اين سنجابها در نزديك هم ديده مي شوند، بر روي درختان زندگي مي كنند معمولاً لانه خود را در ميان شاخه هاي انبوه درختان مي سازد و داخل آنرا با علفهاي نرم و برگ درختان مفروش مي كند. اين جانور از دانه، ميوه، جوانه، برگ، پوست درختان و نيز حشرات و تخم پرندگان تغذيه مي كند

تمساح پوزه كوتاه تالابي

اين جانور باقيمانده اي از راسته كروكوديلها كه خود خزندگاني بوده اند كه در دوران مزوزوئيك (225 تا 265 ميليون سال قبل) مي زيسته اند. آنها در طول 65 ميليون سال گذشته تغييرات اندكي يافته اند. در ايران تنها ناحيه زيست اين گونه، منطقه حفاظت شده باهوكلات، در جنوب استان سيستان و بلوچستان مي باشد. زيستگاه اصلي اين جانور در منطقه باهوكلات، در رودخانه سرباز و كاجو قرار دارد و مردم محلي به آن گاندو مي گويند. گاندو بسيار خجالتي، محتاط و ترسو است و بسختي مي توان آنرا مشاهده نمود. حيوان باهوش و زيرك است و به محض احساس خطر يا حضور مزاحم،‌ در آب فرو رفته و مخفي مي شود ولي براي تنفس بايد سريعاً به سطح آب برگردد، عموماً شبها به شكار مي رود و غذاي عمده تمساح را ماهيها و نيز پرندگان و پستانداران اطراف رودخانه تشكيل مي دهد.

خرس سياه:

خرس سياه يكي از دو گونه خانواده خرس هاست كه در ايران زندگي مي كنند. پراكنش خرس سياه در ايران محدود به مناطق جنوب شرق، شامل استانهاي كرمان، سيستان و بلوچستان و هرمزگان مي باشد. زيستگاه اين گونه با ارزش و كمياب نواحي كوهستاني و جنگلي است. رژيم غذايي خرس سياه آسيايي بسيار متنوع و در واقع همه چيزخوار است. اين خرس از حشرات، عسل، بي مهره گان، مهره داران كوچك و ميوه تغذيه مي نمايد. طبق طبقه بندي سازمان IUCN زير گونه موجود در ايران در زمره حيوانات در آستانه انقراض Critically endangered قرار گرفته است و امكان محو شدن و نابودي آن محتمل است. به خصوص با تكثير و توليد مثل محدودي كه دارند امكان جبران جمعيت از دست رفته به سادگي تحقق نخواهد پذيرفت. اين گونه در منطقه حفاظت شده جنگلي پوزك شهرستان نيكشهر گزارش گرديده كه تيپ غالب گياهي منطقه را داز، كهور تشكيل مي دهند كه يكي از منابع تامين كننده تغذيه خرس سياه مي باشند.

هوبره:

اين پرنده در مناطق شني و تپه ماهورهاي ريگزار، بيابانها و نواحي كويري با بوته هاي پراكنده يا علفهاي كوتاه و حاشيه گندمزارها به سر برده و روي زمين آشيانه مي سازد. در ايران به صورت بومي و مهاجر ديده مي شود. در استان سيستان و بلوچستان اين گونه نادر را در دشت بلبل آب نصرت آباد، جنوب درياچه هامون، دشت سمسور ايرانشهر، دشت رباط و آبخان خاش، دشت گشت، پسكوه سراوان مي توان يافت. اين پرنده در زمره پرندگان حمايت شده است اما به سبب علاقه شيوخ عرب به شكار آن بوسيله شاهين و بالابان، جميعت آن كاهش زيادي پيدا كرده است. ]]> Thu,3 Nov 2011 12:15:45 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=137 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=164 2 فروردين: روز جهاني آب

3 فروردين : روز جهاني هواشناسي

13 فروردين : روز انس با طبيعت

2 ارديبهشت : روز زمين پاک

13 ارديبهشت : روز جهاني پرندگان مهاجر

1 خرداد : روز جهاني تنوع زيستي

15 خرداد: روز جهاني محيط زيست

27 خرداد : روز جهاني بيابان زدايي

25 شهريور : روز جهاني حفاظت از لايه ازن

31 شهريور : روز جهاني بدون ماشين

16 مهر : روز جهاني کودک و محيط زيست

20 مهر :روز کاهش اثرات بلاياي طبيعي

2 آبان : روز جهاني مبارزه با تغييرات اقليمي

20 آذر : روز جهاني کوهستان

29 دي : روز هواي پاک

15 اسفند : روز درخت کاري

24 اسفند : روز جهاني حفاظت از رودخانه ها

]]> Thu,3 Nov 2011 11:48:07 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=164 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=707

]]> Thu,3 Nov 2011 11:42:15 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=707 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=752 'محمد جواد محمدي زاده' افزود: خشكسالي هاي بيش از يك دهه منطقه سيستان دامنگير تالاب بين المللي هامون شده است.
او اظهار داشت: طي آخرين مذاكرات انجام شده با طرف هاي افغانستاني حوزه محيط زيست و همچنين در همايش بين المللي تهران كه دو ماه پيش برگزار شد، وزير محيط زيست افغانستان قول قطعي داد كه حق آبه ايران را به طور كامل تامين كنند.
رييس سازمان حفاظت محيط زيست كشور در عين حال گفت: در مذاكرات وزراي نيرو جمهوري اسلامي ايران و افغانستان، طرف افغان اعلام كرده است چون بارندگي كم بوده و آورد رودخانه هيرمند در مقايسه با گذشته كمتر شده است، حق آبه ايران را بر اساس آورد رودخانه تعيين خواهند كرد.
محمدي زاده بيان كرد: براساس مذاكرات انجام گرفته مقرر شده است كارشناساني از دو طرف افغانستاني و ايراني بررسي هاي لازم را در زمينه آورد رودخانه هيرمند و مقدار آبي كه قرار است به ايران سرازير شود، انجام دهند./م.ج]]> Tue,1 Nov 2011 10:33:10 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=752 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=751 رئيس سازمان حفاظت محيط زيست گفت : اراده مسئولان براي توجه به مسائل محيط زيست بسيار مطلوب است.
'محمدجواد محمدي زاده' كه درچارچوب سفر چهارم استاني هيات دولت به قاين سفر كرده، روز پنجشنبه در گفت و گو با خبرنگار اعزامي ايرنا افزود : در حوزه طبيعي توجه دولت به ظرفيت هاي طبيعي، صنعتي همچنين شهرك هاي صنعتي و تصفيه خانه ها بيانگر اين توجه ويژه است.
وي اظهار داشت : تفكر زيست محيطي كاملا نهادينه شده و مسوولان و مردم به اهميت اين امر پي برده اند.
رئيس سازمان حفاظت محيط گفت : در قاين مجتمع فولاد كه هم اينك در حال انجام است از اهميت ويژه اي برخوردار است.
وي ابراز اميدواري كرد كه كار اين پروژه با سرعت به انجام برسد و مباحث زيست محيطي آن هم پيگيري شود.
محمدي زاده افزود : پارك طبيعت با امكانات منطقه قاينات از جمله پيشنهاداتي است كه در حال پيگيري است.
وي اظهار داشت :وجود آهو ، قوچ ،ميش ، گوزن زرد و مانند آن از ظرفيتهاي منطقه است كه ما از ايجاد پارك طبيعت در اين منطقه حمايت مي كنيم.
وي گفت : در اين ميان موزه اي هم نياز است كه تاريخ طبيعي گذشته اين منطقه را به نمايش بگذارد./م.ج ]]> Fri,28 Oct 2011 17:59:10 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=751 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=165 آموزشهاي زيست محيطي

آموزشهاي زيست محيطي روشي است که از طريق آن مي توان فراگيران را به تفکر عميق درباره آنچه که مي دانند و آنچه که مشاهده کرده اند، تشويق کرد. امروزه در تمام كشورهاي پيشرفته و در حال توسعه آموزش هاي زيست محيطي و انديشه هاي حفاظت از محيط زيست به سطح مدارس كشيده شده است و اعتقاد بر اين است كه اگر اخلاق زيست محيطي در ذهن و اعتقادات كودكان نهاديه شود بسياري از مسائل و معضلات جامعه حل مي شود. اين موضوع در كشور ما تا چه حد در دروس آموزش و پرورش انعكاس يافته است؟.در تحقيق بررسي حجم آموزه هاي زيست محيطي در كتب درسي مقاطع ابتدايي و راهنمايي مهمترين كتاب ها و اسناد جهاني در باره نقش و اهميت آموزش محيط زيست گرد آوري شد. سرفصل هاي دروس مورد توجه قرار گرفته و گسترش اين مطالب در كشور هاي مختلف و كشور ما مورد مقايسه قرار گرفت و در پايان راهكار هاي عملي براي ترويج اين ديدگاه ها و گسترش آموزش هاي ارائه شده است.

طبق تعريف اتحاديه بين المللي حفاظت ازطبيعت و منابع طبيعي ( IUCN ) آموزش محيط زيست عبارت است از شناسايي ارزشها و توضيح مفاهيم به منظور ايجاد مهارت ها و گرايش هاي مورد نياز براي درک و شناخت وابستگي هاي انسان ، فرهنگ او و محيط زيست پيرامون او ،آموزش محيط زيست هم چنين فعاليت هايي اعم از تصميم گيري و خود القايي قوانين رفتاري مرتبط با کيفيت محيط زيست را شامل مي شود.

اصول اساسي که در آموزش محيط زيست تأثيرگذار هستند:

•استمرار داشتن در تمام طول زندگي
•چند رشته اي بودن رهيافت با توجه به محتواي خاص رشته در جهت امکان پذير کردن برخورداري از دورنمايي کل نگرانه و موزون
•بررسي موضوعات و مباحث زيست محيطي جاري و بالقوه در عين توجه به دورنماي تاريخي
•توانا ساختن فراگيران براي به عهده گرفتن نقشي در برنامه ريزي تجارب آموزشي خود
•ايجاد ارتباط بين حساسيت ،آگاهي،مهارت هاي مشکل گشايي و شفاف سازي ارزش ها از نظر زيست محيطي با تاکيد خاص بر محيط زندگي فراگيران
•تاکيد بر پيچيدگي مسائل زيست محيطي و لزوم پرورش تفکر نقادانه و مهارت هاي حل مسئله متناسب با آن پيچيدگي
•بهره برداري از محيط هاي آموزشي گوناگون و طيف وسيعي از رهيافت هاي آموزشي براي ياددهي و يادگيري درباره محيط زيست با تاکيد شايسته بر فعاليت هاي عملي و کسب تجارب ]]> Tue,25 Oct 2011 11:47:41 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=165 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=748   خرس سياه آسيايي كه مردم بومي به آن 'مم' مي گويند شهرستان نيكشهر را به سبب داشتن شرايط مناسب، به عنوان زيستگاه اصلي خود انتخاب كرده و اغلب در مناطق مختلف بخصوص ارتفاعات بخش مركزي به زندگي آرام خود ادامه مي دهد. 
 خرس سياه آسيايي (هيماليا) با نام علمي (ursus thibetanus) متعلق به خانواده ursidae داراي جثه اي متوسط در بين گونه هاي ديگر خرس ها و طول بدن اين جانور با توجه به شرايط محيطي و نوع تغذيه، از 130 تا 180 سانتي متر متغير است.
وزن خرس سياه در منابع مختلف متفاوت ارائه شده است. براي نر هاي بالغ 160-90 كيلوگرم و براي ماده ها 130 تا 70 كيلوگرم كه البته به نوع تغذيه خرس ها و شرايط محيطي بستگي دارد.
وزن توله خرس ها بين پنج تا 30 كيلوگرم متفاوت است اما به طور متوسط در حدود 10 كيلوگرم وزن دارند. دم خرس سياه بسيار كوتاه و حدود 7 الي 10 سانتيمتر است و از دور به زحمت ديده مي شود.
ارتفاع بدن جانور نيز به حدود 90 سانتيمتر مي رسد. چشمها ريز و نزديك به هم هستند و موهاي بدن آن بلند است.
مردم بومي جنوب سيستان و بلوچستان بويژه منطقه نيكشهر به خرس سياه آسيايي با توجه به جثه بزرگي كه دارد به آن 'مم' مي گويند.
شكل ظاهري بدن خرس سياه شبيه خرس قهوه اي ولي تركيب بدني آن سبكتر و ظريفتر و دست و پاهاي اين جانور داراي پنج انگشت با ناخن هاي تيز و قوس دار است كه اين مساله كمك مي كند تا بتواند براحتي از تنه درختان و صخره هاي صعب العبور بالا برود ، از مشخصات بارز اين جانور وجود لكه سفيد رنگ به شكل 7 و هلال مانند روي سينه اش است.
گوش هاي اين جانور بيضي شكل و بلند و پاهايش لاغرتر و بلندتر و بخش جلويي بدن از بخش عقبي قوي تر است بدليل كوتاه بودن دستها نسبت به پاها سرعت حركت اين جانور در سرازيري كمتر از حركت در سربالايي است حس بويايي اين جانور بسيار قوي تر از حس شنوايي و بينايي آنهاست.

توليد و مثل:
خرس سياه در سن 3 -4 سالگي به بلوغ جنسي مي رسد و زادآوري را شروع مي كند البته تا زمانيكه توله ها با مادر زندگي مي كنند جنس ماده تمايلي به آميزش ندارد.
جفت گيري عموما در اواسط فصل تابستان شروع مي شود در اين مدت نر و ماده چند روز با هم زندگي مي كنند طول دوره بارداري خرس سياه متفاوت است ولي معمولا 7 – 8 ماه طول مي كشد.
زايمان در اواخر فصل زمستان صورت مي گيرد و غالبا دو قلوزا و توله ها در بدو تولد بسيار كوچك و نارس هستند و حدود 500 گرم وزن دارند و فاقد مو و صورتي رنگ اند و تا يك ماه چشم هايشان بسته است وبسيار آسيب پذير هستند.
دوره شير خوارگي توله خرس در حدود شش ماه طول مي كشد. توله ها تا دو سالگي وابسته به مادر هستند و با توجه به اينكه مهارت لازم را در سال اول زندگي براي گريز و مقابله با دشمن ندارند، نياز به حمايت بيشتر توسط خرس مادر را دارند.
خرس ها معمولا' هر دو سال يك بار زاد آوري مي كنند به شرطي كه بچه هاي همان سال تلف نشده و از بين نرفته باشند در غير اين صورت مي توانند همان سال نيز جفتگيري كرده و باردار شوند ومتوسط طول عمر اين حيوان در حدود 30 سال است.
با توجه به اين مسايل مي توان دريافت كه اين جانور داراي استراتژي توليد مثل مطلوبي نبوده و اين مساله باعث به خطر افتادن نسل اين حيوان شده است.
مدير کل حفاظت محيط زيست سيستان و بلوچستان در خصوص پراكنش جهاني خرس سياه آسيايي گفت: پراكنش اين گونه در سطح وسيعي از قاره آسيا گزارش شده است و عمدتا' جنوب، جنوب شرق و شرق آسيا را شامل مي شود.
  خسرو افسري افزود: اين گونه در نواحي كوهستاني جنوب شرقي ايران ، پاكستان ، افغانستان، شمال هندوستان، نپال، بوتان، چين، لائوس، تايلند، كامبوج و ويتنام هم ديده شده و حتي به صورت موردي در تايوان هم گزارش شده است.
وي بيان كرد: اخيرا' با توجه به مطالعات صورت گرفته، چهار زير گونه از اين جانور در سطح قاره آسيا مشخص شده و زير گونه اي كه در ايران زيست مي كند از نوع ursus thibetanus gedrosianus است.
او در زمينه پراكنش خرس سياه در ايران گفت: پراكنش اين جانور در كشور ايران محدود به مناطق جنوب شرق شامل استان هاي كرمان، هرمزگان و سيستان وبلوچستان است.
وي افزود: در استان كرمان در مناطقي از شهرستان هاي جيرفت و كهنوج و در استان هرمزگان نيز در ارتفاعات بشاگرد گزارش شده است.
  افسري اظهار داشت: خرس سياه آسيايي در استان سيستان و بلوچستان از پراكنش بيشتري برخوردار است و در ارتفاعات شهرستان هاي نيكشهر، چابهار ، سرباز، كوه بيرك سراوان، خاش و بزمان ايرانشهر گزارش شده است.
وي افزود: بيشترين جمعيت اين گونه در سالهاي اخير در شهرستان نيكشهر گزارش شده است.

زيستگاه و شرايط اقليمي؛
انتخاب محل در زيستگاه و يا نحوه استفاده از آن ارتباط مستقيمي با آب، پوشش گياهي، پناهگاه، امنيت، منابع غذايي و توزيع جوامع انساني در منطقه دارد.
شرايط اقليمي رابطه مستقيمي با محل زيست خرس سياه دارد و در بلوچستان در مناطقي كه پوشش گياهي 'داز و خرما' وجود دارد مستقر مي شود يعني خرس ها در طول سال با توجه به شرايط محيطي در مناطق مختلفي به زندگي و استراحت مي پردازند.
مدير کل حفاظت محيط زيست سيستان و بلوچستان گفت: در اين منطقه خرس ها از اواسط اسفند تا اواخر خرداد ماه كه هوا گرم است مناطقي را براي استراحت روزانه انتخاب مي كند كه خنك تر باشد.
در اين موقع از سال بيشتر در ارتفاعات بالاتر و در لانه هايي كه شيب آن به سمت مغرب باشد و تا اواسط روز آفتاب به آن نقطه نمي تابد و بيشتر در داخل پوشش گياهي كه در اين دره ها قرار دارد، زيست مي كنند.
افسري مهمترين دلايل وجود تعداد زيستگاه هاي خرس سياه يا مم در سطح شهرستان نيكشهر را 'بكر بودن مناطق و وجود منابع غذايي فراوان' در منطقه ذكر كرد.
وي اظهار داشت: بر اساس مطالعات انجام شده مناطق زيست اين جانور در شهرستان نيكشهر 'داروكان و ارتفاعات اطراف اين روستا، شوشين و اسلام آباد و مخت، ارتفاعات شالمال، آبند و دره زنداني، كوشات، جوزدر و ملوران، كارچان، كوه نران و كهيري، جكان ارتفاعات روستاي تواران و چاهان وهمچنين ارتفاعات رمش در بخش فنوج است كه بيشتر اين زيستگاهها در بخش مركزي شهرستان نيكشهر واقع شده است./م.ج ]]> Tue,25 Oct 2011 08:36:15 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=748 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=443 http://www.sbdoe.ir/userdata/gallery/index.asp]]> Mon,24 Oct 2011 19:13:14 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=443 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=716 گزارش لاک پشت هاي دريايي سواحل چابهار

ارديبهشت كه به نيمه مي رسد، اتفاق زيبائي در سواحل جنوبي كشورمان دوستداران محيط زيست را به سمت خود فرا مي خواند .اين اتفاق در سالهايي نه چندان دور قابل رويت و جزو زندگي روزمره بوميان حاشيه زيباي درياي عمان از جمله سواحل ماسه اي رمين تا پسابندر شهرستان چابهار مي باشد

اين پديده زيبا و هيجان انگيز، به خشکي آمدن لاك پشت هاي دريايي و تخم ريزي آنها در سواحل است.

از ميان 8 گونه لاک پشت دريايي شناسايي شده در آبهاي جهان، 5 گونه( به شرح ذيل ) به پهنه آبي درياي عمان و خليج فارس وارد مي شوند و 2 گونه شامل لاک پشت سبز و لاک پشت منقار عقابي در مناطق پراکنده اي از سواحل جنوبي خليج فارس و درياي عمان خصوصاً در چابهار بر روي سواحل شني و ماسه هاي نرم با شيب ملايم تخم گذاري نموده و در خليج هاي کوچک و مناطق واجد علف هاي دريايي و جنگلهاي مانگرو علي الخصوص جنگل هاي حرا خليج گواتر و گالک به تغذيه مي پردازند. (، همچنين براساس مشاهده لاشه لاك پشت زيتوني در خليج گواتر احتمال وجود اين جانور در آبهاي ايران وجود داشت تا اين كه سنوات گذشته در مناطق غربي تر گواتريعني اطراف چابهار دو لاك پشت زيتوني زنده را مامورين اداره حفاظت محيط زيست نجات داده و به دريا برگرداندند)

1= لاک پشت سبز S: Chelonia mydas ( در معرض خطر)

2= لاک پشت منقار عقابي S: Eretmochelys imbricate ( در معرض خطر بحراني )

3= لاک پشت زيتوني S: Lepidochelys olivata ( در معرض خطر )

4= لاک پشت سرپهن ( سرخ ) S:Caretta caretta ( در معرض خطر )

5= لاک پشت چرمي S: Dermochlys coriacea ( در معرض خطر بحراني )

لاک پشتان دريايي در سطح جهان به دليل بهره برداري بيش از حد و پايين بودن نرخ زنده ماني نوزاد لاک پشتان ( حدود 2 درصد ) از جانوران در معرض خطر انقراض محسوب مي گردند و امروزه مناطق تخم گذاري آنها تقريباً از سرزمين اصلي بر چيده شده و محدود به سواحل شني جزاير خصوصاً جزاير غير مسکوني گرديده است. لاک پشت هاي دريايي همگي از جمله جانوران ذکر شده در فهرست CITES مي باشند.

لاک پشت ها :

در جمجمه سوراخ يا فرورفتگي گيجگاهي وجود ندارد. استخوان مربعي شکل يا کوادرات ثابت و غير متحرک است. لاک پشتها داراي يک صفحه پشتي به نام کاراپاس و يک صفحه شکمي به نام پلاسترون هستند. صفحات در واقع همان لاک ها هستند. بطور کلي در خزندگان پوست داراي ترتيب زير است. اپيدرم که شامل دو بخش خارجي که خود شامل 5 لايه بوده ، بخش دروني اپيدرم که حاوي 4 لايه است و آخرين بخش اين لايه زاينده لايه germina trium stratum تشکيل مي‌دهد. و بعد از اپيدرم لايه درم است که بسيار باريک مي‌باشد و فاقد غدد مخاطي است. ولي در خزندگان گوناگون داراي غدد توليد کننده رايحه هستند که در برقراري ارتباط بين افراد بکار مي‌رود. بيشتر لاک پشتان دريايي شناگران نيرومندي هستند . آنها معمولاَ هزاران کيلومتر از جاييکه سر از تخم در آورده اند ، شکم خود را سير مي کنند ، اما براي آشيانه سازي و تخمگذاري به همانجا باز مي گردند . براي انجام اين کار ، مجبورند مسافتهاي غير قابل باوري در اقيانوسهاي آزاد طي کنند . دانشمندان رد بسياري از لاک پشتها را در طي مهاجرت هاي طولانيشان گرفته اند، اما هنوز هيچکس نمي داند آنها چطور از عهده دريانوردي بر مي آيند.
لاک پشتها مي توانند بسيار عمر کنند، پيرترين لاک پشت يافته شده ، در جزاير سيشل بيش از 150 سال
عمر داشته است ،بزرگترين لاک پشتها ، پشت چرميها هستند . آنها رشدي بيش از 8/1 متر (شش پا) و وزني بيش از 400 کيلوگرم (880 پوند) دارند. لاک پشت خوراکي سواحل فلوريدا به نام تراپين از جمله کوچکترين لاک پشتها است که به طور عمده در آبهاي شيرين زندگي مي کند و بسياري از انها داراي رنگي روشن هستند. حدود 250 گونه مختلف از لاک پشتها و سنگ پشتها در سرتاسر دنيا وجود دارند. آنها در زيستگاههاي مختلف ، از اقيانوس گرفته تا صحراها ، زندگي مي کنند. اما در مکانهايي با اب و هواي سرد قادر به زندگي نيستند

لاک پشت منقار عفابي :

اين لاک پشت در خليج فارس و درياي عمان از هم نوعان خود در جهان کمي کوچکتر و کم وزن تر است.طول متوسط لاک آنها بين 70 تا 80 سانتي متر،پهناي آن 60 تا 70 سانتي متر و وزن متوسط آنها 40 کيلوگرم است.عمده غذاي لاک پشت هاي پوزه عقابي شامل اسفنج ها،مرجان هاي نرم و حلزون هاي دريايي است.به همين علت آرواره هايشان به شکل منقار عقاب درآمده است.آنها آب مورد نياز را از موادي که مي خورند به دست مي آورند و نمک اضافي را از طريق غده هاي نمک که در گوشه عقبي چشمشان قرار
دارد دفع مي كنند. تخم گذاري لاک پشت هاي پوزه عقابي زودتر از گونه هاي ديگر آغاز مي شود.از ابتداي فصل بهار تخم گذاري شروع و تا پايان فصل ادامه مي يابد.آنها در فصل تخم گذاري معمولاً دو و گاهي سه بار به فاصله دو هفته به ساحل مي آيند و عمل تخم گذاري را تکرار مي کنند.
لاک پشت ها معمولاً شب به ساحل مي آيند.نرها هرگز به ساحل زادگاهشان بر نمي گردند ولي لاک پشت هاي ماده پس از رسيدن به سن بلوغ(معمولاً پس از 30 سالگي) براي تخم گذاري به همان ساحلي بر مي گردند که در آن زاده شده اند و به احتمال بسيار زياد همه تخم گذاري هاي بعدي نيز در همان ساحل زادگاه
صورت مي گيرد. لاک پشت ماده وقتي تصميم به تخم گذاري مي گيرد به ساحل آمده و پس از پيدا کردن مکان مناسب و امن با باله هايش شروع به کندن يک چاله مي کند.عمق يک چاله حدود 40 تا 50 سانتي متر است.پس از آن شروع به تخم گذاري مي کند و در طي نيم ساعت حدود 100 تخم مي گذارد.در پايان کار روي تخم ها را با ماسه مي پوشاند و به دريا بر مي گردد.کل اين فرآيند 2 تا 5/2 ساعت زماني مي برد.
نوزادها پس از 45 تا 75 روز از تخم بيرون آمده و با تلاش و زحمت فراوان خود را از ميان شن و ماسه به بيرون مي کشند.بچه لاک پشت ها موقع بيرون آمدن از تخم 5 سانتي متر طول دارند و وزن آنها کمتر از 20 گرم است.نوزادها بعد از بيرون آمدن از ميان ماسه ها به طرف روشن ترين افق يعني دريا حرکت مي کنند.نورهاي مصنوعي(شر و روستاها و...)مي تواند آنها را گمراه کند و از مسيرشان منحرف شوند مرغ ها و پرندگان دريايي،لاشخورها،خرچنگ ها و... از دشمنان بچه لاک پشت ها هستند و قبل از رسيدن به دريا ممکن است آنها را شکار کنند.حتي پس از رسيدن به دريا هم خطرات زيادي آنها را تهديد مي کند و تنها عده کمي از بچه لاک پشت ها (حدود يک درصد آنها)به بلوغ مي رسند.

اين گزارش نگاهي دارد به تمام مسائلي كه طي ساليان دراز بر اين موجودات روا داشته ايم و فناوري و تاثيرات مخرب آن كه پيوسته مي تازد و آن را به صورت يك بحران زيست محيطي جلوه مي دهد.

لاك پشت هاي دريايي به عنوان گروهي از جانوران كه معرف بخش قديمي و متفاوتي از تنوع زيستي جهان به شمار مي روند، رده بندي شده اند. اين موجودات در راسته اي همراه كروكوديل ها و مارمولك ها از مهره داران 200 ميليون سال پيش هستند و پيش از ديگر خزندگان پا به مرحله حيات گذاشته اند. لاك پشت هاي دريايي در 2 خانواده ، همراه مارهاي دريايي ، تنها خزندگاني هستند كه با زندگي در آب دريا سازش يافته اند، اما ارتباط خود را با خشكي قطع نكرده اند.

آنها براي تنفس به سطح آب وابسته هستند و در فصل توليدمثل براي تخمگذاري به سمت سواحل شني حركت مي كنند. لاك پشت ها معمولا از گياهان دريايي يا عروسهاي دريايي ، اسنفج ها، لارو سخت پوستان و نرمتنان تغذيه مي كنند. 8 گونه لاك پشت هاي دريايي پراكنش جهاني دارند و انتشار جغرافيايي آنها در آبهاي گرم و نيمه گرم استوايي و از جمله خليج فارس و درياي عمان است.

عمده سواحل ايران كه لاك پشت ها را در خود پرورش مي دهند عبارتند از جزاير لاوان ، قشم ، شيدور و لارك و خارگو.و سواحل چابهار

لاك پشت هاي دريايي در قرن 18 و 19 جمعيت هاي بزرگي بالغ بر ميليون ها عدد را در درياها تشكيل مي دادند، ولي در چند دهه گذشته عوامل مختلف ازجمله صيد و شكار، تخريب زيستگاه ها و مناطق تخمگذاري و اين اواخر با ايجاد انواع آلودگي ها و برداشت غير قانوني ماسه هاي سواحل جهت کارهاي ساختماني، قدرت بقاي كمتري دارند، به طوري كه در حال حاضر تنها جمعيت انگشت شماري از آنها از سيل خطرات متعدد در امان مانده اند كه اين جمعيت هم بشدت در معرض كاهش هستند.

تخريب زيستگاه هاي ساحلي

زيستگاه هاي موجود در خشكي كه لاك پشت ها، بخصوص هنگام تخم ريزي به آنها مراجعه مي کرده اند ، مورد تهديد قرار گرفته اند. اين تهديدات شامل ساخت اسكله و بنادر، شهركهاي ساحلي ، احداث جاده در سواحل ، تردد افراد و وسائط نقليه در سواحل ، نور مصنوعي سواحل ، برداشت شن و ماسه و فرسايش هستند.

سواحل شمالي کيش در گذشته يكي از زيستگاه هاي مهم لاك پشت هاي دريايي بوده است . اما در حال حاضر، تاسيس بندرگاه و موج شكنها باعث مهاجرت لاک پشتها و يا فرار آنان از منطقه گرديده است.

در جزيره خارگ نيز سواحل غربي در گذشته اي نه چندان دور يکي از مهمترين پرورشگاه هاي لاک پشت هاي نوک عقابي بوده، که به دليل برداشت بيش از حد ماسه ها و نيز ايجاد اسکله و رها سازي پساب هاي نفتي در اين قسمت، ورود لاک پشت ها را به خارگ غير ممکن نموده است.

از طرفي ديگر، احداث شهركهاي ساحلي در سواحل شني براي استفاده از چشم انداز و فعاليت هاي تفرجگاهي هم رو به افزايش گذاشته ، وجود شهركها هم همراه با حضور انسان ها، برداشت شن و ماسه ، افزايش زباله ، تخليه فاضلاب ، تردد بيش از حد و موارد عديده ديگري كه زيستگاه لاك پشت ها را به نابودي مي كشند، همراه هستند.

ساخت جاده هاي ساحلي همراه با تخريب بي قيد و شرط زيستگاه لاك پشت هاست و استفاده از ماشين آلات براي راهسازي و به طور غيرمستقيم تغيير جريان موجود در حوزه آبريز كه در ساختار منطقه سوپرتايدال بسيار حائزاهميت است ، باعث تغييرات شديد مي شود و همانند ديگر موارد ساخت با اثرات مخرب همراه است.

لاك پشت هاي دريايي جهت حركت خود را با استفاده از نور ساطع شده از دريا پيدا مي كنند، در هر شرايط، دريا روشن تر از خشكي به نظر مي رسد. عكس العمل به نور در نوزادان از بالغان شديدتر است.

وجود چراغهاي خودروها يا بزرگراه ها باعث اشتباه در جهتيابي لاك پشت هاي بالغ هنگام تخم ريزي يا نوزادان خارج شده از تخم مي شود. در نتيجه خشكي را به جاي دريا انتخاب مي كنند و پس از صرف انرژي زياد و از دست دادن رطوبت بدن در معرض مرگ حتمي قرار مي گيرند. به همين دليل وجود پروژكتورها و چراغ خودروها به عنوان عللي كه اين موجودات را به اشتباه مي اندازد، محسوب مي شود و در نتيجه حيوان مسير برگشت خود را به دريا اشتباه مي رود.

از طرفي رد حاصل از چرخ خودرو به عنوان گودالي براي نوزادان به هنگام بازگشت به دريا محسوب شده و آنها را به دام مي اندازد .ايجاد سروصداي حاصل از تردد اين وسايل نيز باعث فرار لاك پشت ها و مراجعه نكردن براي تخم ريزي در سواحل مي شود.

در برخي نقاط براي استفاده بهتر از دريا اقدام به پيشروي در دريا كرده اند. اين عمل به وسيله ايجاد موج شكن ها و ريختن مقادير فراوان سنگ و خاك در سواحل انجام شده كه باعث جلوگيري از نزديك تر شدن لاك پشت ها به ساحل مي شود.

در نتيجه اين پيشروي ، كانون تخريب به دريا نزديك تر مي شود و محدوده اثر آن، هم خشكي و هم اكوسيستم دريايي را تحت تاثير قرار مي دهد. در ساحل سفين قديم واقع در ضلع شمال غرب جزيره و منطقه مارينا تابان در كيش و نيز ساحل غربي جزيره خارگ (سانتا فه ) و ساحل سي آيلند، اين پديده را بخوبي مي توان مشاهده كرد.

اهميت اين جانوران چيست ؟

اگر منقرض شوند چه اتفاقي مي افتد؟ به عبارت ديگر اگرچنين جانوران غول آسايي كه به تعبير بعضي ها زشت هم هستند در جهان وجود نداشته باشند چه خواهد شد؟
اهميت اين جانوران از نظر اكولوژيكي مثل بقيه گونه هاست. يعني هرگونه اي نقش و وظيفه خاصي را در اكوسيستم به عهده دارد كه گونه ديگر قادر به ايفاي آن نيست. به علاوه لاك پشت هاي دريايي سبب افزايش چرخه مواد غذايي داخل آب مي شوند، امروزه ثابت شده هرچه اين چرخه طولاني تر باشد اكوسيستم شرايط پايدارتري خواهد داشت. همچنين حفظ تعادل بين گونه ها، باروري زيستگاه هاي آبي بخصوص علف هاي دريايي و مرجانها و كنترل گونه هاي مهاجم از جمله وظايف لاك پشت ها به شمار مي
رود كه بسياري از محققان روي آنها تاكيد مي كنند ، يكي ديگر از ويژگي هاي لاك پشت هاي دريايي، طبيعت به شدت مهاجر آنهاست. يعني ممكن است محل تغذيه آنها با محل توليد مثلشان كيلومترها فاصله داشته باشد. اين عامل باعث شده مديريت و حفاظت آنها با مشكلاتي جدي مواجه شود

اين لاک پشت ها هستند که ساليان دراز در زيستگاه عظيم و سرشار خويش – دريا – خواهند زيست و تداوم زندگي نسل لاک پشت را واقعيت خواهند بخشيد. ]]> Mon,24 Oct 2011 12:00:24 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=716 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=747 Mon,24 Oct 2011 11:31:43 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=747 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=517 ضوابط و روشهاي مديريت اجرايي پسماندهاي پزشکي و پسماندهاي وابسته

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي ـ  سازمان حفاظت محيط زيست

  کميسيون امور زيربنايي، صنعت و محيط زيست در جلسه مورخ 19/12/1386 بنا به پيشنهاد شماره 39169-1 مورخ 1/7/1386 سازمان حفاظت محيط زيست و به استناد ماده (11) قانون مديريت پسماندها ـ مصوب1383ـ و با رعايت جزء (3) بند (ج) مصوبه شماره 56061/1901 مورخ 24/4/1386 شوراي عالي اداري، ضوابط و روشهاي مديريت اجرايي پسماندهاي پزشکي و پسماندهاي وابسته را به شرح زير تصويب نمود:

ضوابط و روشهاي مديريت اجرايي پسماندهاي پزشکي و پسماندهاي وابسته

  فصل اول ـ اهداف
  ماده1 ـ اجراي اين ضوابط در جهت دستيابي به اهداف زير است:
 الف ـ حفظ سلامت عمومي و محيط‌زيست در مقابل اثرات نامطلوب‌پسماندهاي پزشکي.
  ب ـ اطمينان از مديريت اجرايي مناسب و ضابطه مند پسماندهاي پزشکي.
  پ ـ ايجاد رويه‌اي مناسب و ضابطه مند براي توليد، حمل، نگهداري، تصفيه، امحا و دفع پسماندهاي پزشکي.
  فصل دوم ـ تعاريف
  ماده2ـ عبارات و اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به کار مي‌روند:
  الف ـ قانون مديريت پسماندها: منظور قانون مديريت پسماندها ـ مصوب1383ـ مي‌باشد.
  ب ـ سازمان: سازمان حفاظت محيط ‌زيست.
  پ ـ وزارت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي.
  ت ـ پسماندهاي پزشکي ويژه: به کليه پسماندهاي عفوني و زيان‌آور ناشي از بيمارستانها، مراکز بهداشتي درماني، آزمايشگاههاي تشخيص طبي، و ساير مراکز مشابه که به دليل بالابودن حداقل يکي از خواص خطرناک از قبيل سميّت، بيماري زايي، قابليت انفجار يا اشتعال، خورندگي و مشابه آن که به‌مراقبت ويژه (مديريت خاص) نياز دارند، گفته مي‌شود.
  ث ـ چـهار دسته اصلي پسماند پزشکي: 1ـ پسماند عفوني 2ـ پسماند تيز و برنده 3ـ پسماند شيميايي و دارويي 4ـ پسماند عادي.
  ج ـ بي‌خطرسازي: اقداماتي که ويژگي خطرناک بودن پسماند پزشکي را رفع نمايد.
  چ ـ ساير تعاريف مندرج در اين ضوابط همان تعاريف قانون و آيين‌نامه اجرايي مديريت پسماندها خواهدبود.
  فصل سوم ـ حدود و اختيارات
  ماده3ـ وزارت، مسئول نظارت بر اجراي ضوابط و روشهاي مصوب مي‌باشد.
  ماده4ـ اجراي ضوابط و روشهاي مصوب براي کليه اشخاص حقيقي و حقوقي که پسماندهاي پزشکي را در هر شکلي توليد، تفکيک، جداسازي، جمع‌آوري، دريافت، ذخيره، حمل، تصفيه، دفع و يا مديريت مي‌نمايند الزامي است.
  ماده5 ـ مديريت‌هاي اجرايي پسماند موظفند براساس معيارها و ضوابط وزارت ترتيبي اتخاذ نمايند تا سلامت، بهداشت و ايمني عوامل اجرايي تحت‌نظارت آنها تامين و تضمين شود.
  ماده6 ـ توليدکنندگان پسماند موظف‌اند در جهت کاهش ميزان توليد پسماند برنامه عملياتي داشته‌باشند.
  ماده7ـ کليه اشخاص حقيقي و حقوقي که مبادرت به تأسيس مرکز درماني اعم از بيمارستان، درمانگاه و کلينيک مي‌نمايند، موظفند برنامه مديريت اجرايي پسماند واحد يادشده را به تأييد وزارت برسانند.
  ماده8 ـ پسماندهاي پزشکي ويژه براساس تعريف مندرج در قانون، تا قبل از زماني که تبديل به پسماند عادي شوند، به عنوان پسماند ويژه محسوب مي‌گردند.
  فصل چهارم ـ طبقه بندي پسماندهاي پزشکي
  ماده9ـ طبقه‌بندي پسماندهاي پزشکي به شرح زير مي‌باشد:
  الف ـ عادي (شبه خانگي)
  ب ـ پسماندهاي ناشي از مراقبت‌هاي پزشکي (پسماندهاي پزشکي ويژه)
  در جدول پيوست شماره (1) که به مهر « پيوست تصويب‌نامه هيئت وزيران» تاييد شده‌است، فهرست شرح تفصيلي اين پسماندها ارايه شده‌است.
  فصل پنجم ـ تفکيک، بسته‌بندي و جمع‌آوري
  ماده10ـ کليه مراکز توليدکننده پسماند پزشکي (اعم از بيمارستانها، درمانگاهها، مراکز بهداشت، آزمايشگاهها، مراکز تزريق، راديولوژي‌ها، دندانپزشکي‌ها، فيزيوتراپي‌ها، مطب‌ها و ساير مراکز توليد پسماند پزشکي) موظفند در مبدأ توليد، پسماندهاي عادي و پسماندهاي پزشکي ويژه خود را با رعايت موارد زير جمع‌آوري، تفکيک و بسته‌بندي نمايند.
  ماده11ـ به منظور مديريت بهينه پسماند، مراکز توليدکننده پسماند پزشکي (اعم از بيمارستانها، درمانگاهها، مراکز بهداشت، آزمايشگاهها، مراکز تزريق، راديولوژي‌ها، دندانپزشکي‌ها، فيزيوتراپي‌ها، مطب‌ها و ساير مراکز توليد پسماند پزشکي) موظفند اقدامات زير را انجام دهند:
  الف ـ ترجيح بر استفاده از کالاهايي با توليد پسماند کمتر و غيرخطرناک (در مورد پسماندهاي عادي (شبه خانگي) بيمارستاني، کالاهايي با توليد پسماند قابل بازيافت).
  ب ـ مديريت و نظارت مناسب بر مصرف.
  پ ـ جداسازي دقيق پسماند عادي از پزشکي ويژه در مبدأ توليد پسماند.
  ت ـ ترجيح براستفاده از محصولات کم خطرتر به جاي PVC، استفاده از رنگهاي کم خطرتر به جاي رنگهاي با پايه فلزي.
  ث ـ اولويت استفاده از :
  1ـ پاک کننده‌هاي زيست تجزيه‌پذير.
  2ـ مواد شيميايي ايمن‌تر.
  3ـ استفاده از مواد با پايه آب به جاي مواد با پايه حلال.
  ماده12ـ هر واحد بايد برنامه عملياتي مديريت پسماند پزشکي ويژه خود را تهيه و در صورت مراجعه نمايندگان سازمان يا وزارت ارايه دهد.
  ماده13ـ توليدکنندگان پسماند پزشکي موظفند پسماندهاي توليدي خود را شناسايي و آمار توليد را به تفکيک « عفوني»، « تيز و برنده»، « شيـميـايي ـ دارويي» و « عادي» به صورت روزانه ثبت نمايند.
  ماده14ـ توليدکنندگان بايد پسماندهاي پزشکي  ويژه را به منظور اطمينان از حمل و نقل بي‌خطر، کاهش حجم پسماندهاي پزشکي، ويژه، کاهش هزينه‌هاي مديريت پسماند و بهينه‌سازي و اطمينان از امحاء، از جريان پسماندهاي عادي مجزا نمايند.
  تبصره ـ تفکيک انواع مختلف پسماندهاي پزشکي برحسب چهاردسته اصلي از يکديگر ضروري است.
  ماده15ـ کليه پسماندهايي که روش امحاي آنها يکسان مي‌باشند نياز به جداسازي و تفکيک از يکديگر ندارند.
  ماده16ـ پسماندهاي حاوي فلزات سنگين خطرناک بايد به طور جداگانه تفکيک شود.
  ماده17ـ در صورت مخلوط شدن پسماند عادي با يکي از پسماندهاي عفوني، شيميايي، راديواکتيو و نظاير آن خارج کردن آن ممنوع است.
  ماده18ـ پسماندهاي پزشکي بلافاصله پس از توليد بايد در کيسه‌ها، ظروف يا محفظه‌هايي قرار داده شوند که شرايط مندرج در اين بخش را دارا باشند.
  تبصره ـ در صورتي که از روش اتوکلاو براي تصفيه پسماند استفاده مي‌شود لازم است که کيسه پلاستيکي پسماندهاي عفوني و Safety Box قابل اتوکلاو کردن باشد.
  ماده19ـ بسته‌بندي پسماند پزشکي ويژه بايد به گونه‌اي صورت پذيرد که امکان هيچ‌گونه نشت و سوراخ و پاره شدن را نداشته باشد.
  تبصره ـ از آنجايي که بسته‌هاي حاوي پسماند، معمولاً حجم زيادي را اشغال مي‌کنند، اين بسته‌ها نبايد پيش از تصفيه يا دفع فشرده شوند.
  ماده20ـ اعضا و اندام‌هاي قطع شده بدن و جنين مرده طبق احکام شرع جمع‌آوري و تفکيک مي‌گردد.
  ماده 21 ـ پسماندهاي تفکيک شده بايد در ظروف و کيسه‌هايي به شرح جدول شماره (1) پيوست شماره (3) که به مهر « پيوست تصويب‌نامه هيئت‌وزيران» تائيد شده‌است نگهداري شوند.
  ماده22ـ کليه پسماندهاي تيز و برنده بايد در ظروف ايمن (Safety Box) جمع‌آوري و نگهداري شود که اين ظروف بايد داراي ويژگيهاي زير باشند:
  الف ـ به آساني سوراخ يا پاره نشوند.
 ب ـ بتوان به آساني درب آن را بست و مهر و موم نمود.
  پ ـ دهانه ظرف بايد به اندازه اي باشد که بتوان پسماند را بدون اعمال فشار دست، در ظروف انداخت و خارج کردن آنها از ظرف ممکن نباشد.
  ت ـ ديواره‌هاي ظرف نفوذ ناپذير باشد و سيالات نتوانند از آن خارج شوند.
  ث ـ پس از بستن درب، از عدم خروج مواد از آن اطمينان حاصل شود.
  ج ـ حمل و نقل ظرف آسان و راحت باشد.
  ماده23ـ از کيسه‌هاي پلاستيکي براي جمع‌آوري و نگهداري پسماندهاي تيز و برنده استفاده نشود.
  ماده24ـ دستگاه متراکم‌کننده و فشرده‌ساز و خردکننده نبايد در مورد پسماندهاي پزشکي استفاده شود مگرآنکه قبل از استفاده از دستگاه فوق و يا همزمان، ضدعفوني و يا بي‌خطرسازي پسماندها، انجام شده‌باشد. ظروف جمع‌آوري پسماندهاي تيز و برنده نيز نبايد به وسيله هيچ دستگاهي متراکم شوند.
  ماده25ـ کيسه‌هاي پلاستيکي حداقل بايد داراي ويژگي‌هاي زير باشند:
  الف ـ براي جمع‌آوري و نگهداري پسماندهاي غير از پسماندهاي تيز و برنده استفاده شوند.
  ب ـ بيش از دو سوم ظرفيت پر نشوند تا بتوان در آنها را به خوبي بست.
  پ ـ با منگنه و يا روشهاي سوراخ کننده ديگر بسته نشوند.
  ماده26ـ ظروف با ديواره‌هاي سخت حداقل بايد داراي ويژگيهاي زير باشند:
  الف ـ در برابر نشت، ضربه‌هاي معمولي و شکستگي و خوردگي مقاوم باشند.
  ب ـ بايد پس از هر بار استفاده بررسي و کنترل شود تا از تميز بودن، سالم بودن و عدم نشت اطمينان حاصل شود.
  پ ـ ظروف معيوب نبايستي مورد استفاده مجدد قرار گيرند.
  ماده27ـ مايعات، محصولات خوني و سيالات بدن نبايد در کيسه‌هاي پلاستيکي ريخته و حمل شوند مگر آنکه در ظروف يا کيسه‌هاي مخصوص باشند.
  ماده28ـ جنس ظروف نگهداري پسماند بايد با روش تصفيه يا امحا سازگاري داشته‌باشد، همچنين ظروف پلاستيکي بايد از پلاستيکهاي فاقد ترکيبهاي هالوژن ساخته شده‌باشند.
  ماده29ـ پسماندهاي سيتوتوکسيک بايد در ظروف محکم و غيرقابل‌نشت نگهداري شوند.
  ماده30ـ پسماندهاي پزشکي بايد پس از جمع‌آوري در ظروف و کيسه‌هاي شرح داده شده در  جدول شماره (1) پيوست شماره (3) که به مهر «پيوست تصويب‌نامه هيئت وزيران» تاييد شده است، براي نگهداري و حمل، در داخل سطل با رنگهاي مشخص قرار داده شوند. اين سطلها در صورتيکه قابل استفاده مجدد باشند بايد پس از هر بار خالي‌شدن، شسته و ضدعفوني شوند.
  تبصره ـ جهت رفع آلودگي و گندزدايي از سطلها، از روشهاي زير استفاده مي‌شود:
  الف ـ شستشو با آب داغ حـداقـل 82 درجه سانتيـگراد (180 درجـه فارنـهايـت) به مدت حداقل 15 ثانيه.
  ب ـ گندزدايي با مواد شيميايي زير به مدت دست کم سه دقيقه:
  1ـ محلول هيپوکلريت ppm 500 کلر قابل دسترس.
  2ـ محلول فنل ppm 500 عامل فعال.
  3ـ محلول يد ppm 100 يد قابل دسترس.
  4ـ محلول آمونيوم کواترنري ppm 400 عامل فعال.
  5 ـ ساير مواد گندزدايي داراي مجوز با طيف متوسط.
  ماده31ـ از سطوح شيب‌دار نبايد براي انتقال و جابه‌جايي پسماندهاي عفوني استفاده نمود.
  ماده32ـ مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران موظف است با همکاري وزارت و ساير دستگاههاي اجرايي حسب مورد، استانداردهاي ماده (3) قانون و ماده(16) آيين‌نامه اجرايي قانون مديريت پسماندها مربوط به پسماندهاي پزشکي را ظرف سه ماه تهيه نمايد.
  ماده33ـ برچسب‌گذاري بايد داراي ويژگيهاي زيرباشد:
  الف ـ هيچ کيسة محتوي پسماند نبايد بدون داشتن برچسب و تعيين نوع محتواي کيسه از محل توليد خارج شود.
  ب ـ کيسه‌ها يا ظروف حاوي پسماند بايد بر چسب گذاري شوند.
  پ ـ برچسب‌ها با اندازه قابل خواندن بايد بر روي ظرف يا کيسه چسبانده و يا به صورت چاپي درج شوند.
  ت ـ برچسب در اثر تماس يا حمل، نبايد به آساني جدا يا پاک شود.
  ث ـ برچسب بايد ازهر طرف قابل مشاهد باشد.
  ج ـ نماد خطر مشخص‌کننده نوع پسماند بايد به شکل مندرج در جدول شماره (2) پيوست شماره (3) که به مهر « پيوست تصويب‌نامه هيئت‌وزيران» تاييد شده‌است براي پسماند عفوني و پسماند راديواکتيو و پسماند سيتوتوکسيک باشد.
  ح ـ بر روي برچسب بايد مشخصات زير ذکر گردد:
  1ـ نام، نشاني و شماره تماس توليدکننده.
  2ـ نوع پسماند.
  3ـ تاريخ توليد و جمع‌آوري.
  4ـ تاريخ تحويل.
  5 ـ نوع ماده شيميايي.
  6 ـ تاريخ بي‌خطرسازي.
  ماده34ـ مسئولان حمل و نقل پسماند، موظفند از تحويل‌گرفتن پسماندهاي فاقد بر چسب خودداري نمايند.
  ماده35ـ وقتي سه چهارم ظروف و کيسه‌هاي محتوي پسماند پزشکي ويژه، پرشد بايد پس از بستن، آنها را جمع‌آوري نمود.
  ماده36ـ پسماندهاي عفوني و عادي بايد همه روزه (يا در صورت لزوم چندبار در روز) جمع‌آوري و به محل تعيين شده براي ذخيره موقت پسماند، حمل شوند.
  ماده37ـ بايد جاي کيسه‌ها و ظروف مصرف شده بلافاصله کيسه‌ها و ظروفي از همان نوع قرارداده شود.
  ماده38ـ سطل‌هاي زباله پس از خارج کردن کيسه پرشده پسماند، بلافاصله شستشو و گندزدايي شوند.
  فصل ششم ـ نگهداري
  ماده39ـ نگهداري پسماندهاي پزشکي بايد جدا از ساير پسماندهاي عادي انجام شود.
  ماده40ـ محل ذخيره و نگهداري موقت بايد در داخل مرکز توليد زباله طراحي شود.
  ماده41ـ جايگاه نگهداري پسماند بايد داراي شرايط زير باشد:
  الف ـ پسماندهاي پزشکي بايد در محل به دور از تاثير عوامل جوي نگهداري شوند و وضعيت کلي بسته‌بندي يا ظرف آنها در برابر شرايط نامساعد آب و هوايي مثل باران، برف، گرما، تابش خورشيد و نظاير آن محافظت شود.
  ب ـ جايگاههاي نگهداري پسماندها بايد به‌گونه‌اي ساخته شـوند که نسبت به رطوبت نفودناپذير بوده و قابليت نگهداري آسان با شرايط بهداشتي مناسب را فراهم آورد.
  پ ـ جايگاههاي نگهداري بايد دور از محل خدمت کارکنان، آشپزخانه، سيستم تهويه و تبريد و محل رفت و درآمد پرسنل، بيماران و مراجعان باشد.
  ت ـ ورود و خروج حشرات، جوندگان، پرندگان و ... به محل نگهداري پسماندها ممکن نباشد.
  ث ـ محل نگهداري پسماند بايد داراي تابلوي گويا و واضح باشد.
  ج ـ محل نگهداري نبايد امکان فساد، گنديدن يا تجزيه‌زيستي پسماندها را فراهم کند.
  چ ـ انبارداري اين پسماندها نبايد به شيوه‌اي باشد که ظروف يا کيسه‌ها پاره و محتويات آنها در محيط رها شود.
  ح ـ امکان کنترل دما در انبار نگهداري و نيز نور کافي وجود داشته‌باشد.
  خ ـ سيستم تهويه مناسب با کنترل خروجي وجود داشته‌باشد. سيستم تهويه آن کنترل شود و جريان هواي طبيعي از آن به بخشهاي مجاور وجود نداشته‌باشد.
  د ـ امکان تميز کردن و ضدعفوني محل و آلودگي زدايي وجود‌داشته‌باشد.
  ذ ـ فضاي کافي در اختيار باشد تا از روي هم‌ريزي پسماند جلوگيري شود.
  ر ـ داراي سقف محکم و سيستم فاضلاب مناسب باشد.
  ز ـ دسترسي و حمل و نقل پسماند آسان باشد.
  س ـ امکان بارگيري با کاميون، وانت و ساير خودروهاي باربري وجود داشته‌باشد.
  ش ـ انبار داراي ايمني مناسب باشد.
  ص ـ محل بايستي مجهز به سيستم آب گرم و سرد و کف شوي باشد.
  ض ـ چـنانچه بـي‌خطرسازي در محل اتاقک نگهداري توليد انجام مي‌شود بايد فـضاي کافي براي استـقرار سيستم‌هاي مورد نظر در محل نگهداري پسماند فراهم باشد.
  ماده42ـ محل نگهداري براي واحدهاي کوچک مي‌تواند شامل سطلهاي داراي سيستم حفاظتي واقع در يک محل امن باشد.
  ماده43ـ محل نگهداري پسماند بايد سيستم امنيتي مناسب و مطمئن داشته و ورود و خروج پسماند با نظارت مسئـول مربوطه صورت پذيرد و از ورود افراد غـيرمسئول به آن جلوگيري به عمل آيد. (امکان قفل کردن فراهم باشد).
  ماده44ـ بازديد از محل به منظور جلوگيري از نشت و يا ايجاد عفونت توسط توليدکننده صورت پذيرد.
  ماده45ـ در صورت عدم وجود سيستم سردکننده، زمان نگهداري موقت (فاصله زماني بين توليد و تصفيه يا امحا) نبايد از موارد زير تجاوز کند:
  الف ـ شرايط آب و هوايي معتدل: 72 ساعت در فصل سرد و 48 ساعت در فصل گرم.
  ب ـ شرايط آب و هوايي گرم: 48 ساعت در فصل سرد و 24 ساعت در فصل گرم.
  ماده46ـ انواع پسماندهاي پزشکي ويژه بايد جدا از يکديگر در محل نگهداري شوند و محل نگهداري هرنوع پسماند بايد با علامت مشخصه تعيين شود. بخصوص پسماندهاي عفوني، سيتوتوکسيک، شيميايي، راديواکتيو به هيچ وجه در تماس با يکديگر قرار نگيرند.
  فصل هفتم ـ حمل و نقل
  ماده47ـ حمل و نقل در واحد توليدکننده پسماند بايد به صورت زير صورت پذيرد:
  الف ـ حمل پسماند در درون مرکز توليد پسماند به صورتي طراحي گردد که با استـفاده از چـرخ ‌دسـتي يا گـاري براي بارگيري و تخليه آسان پسماند، امکان پذير باشد.
  ب ـ فاقد لبه‌هاي تيزوبرنده باشد، به‌گونه‌اي که کيسه‌ها يا ظروف را پاره نکند.
  پ ـ شستشوي آن آسان باشد.
  ت ـ وسايل هر روز نظافت و  ضدعفوني شوند.
  ث ـ از چرخ‌دستي پسماند براي حمل مواد ديگر استفاده نشود و نشت ناپذير باشد.
  ج ـ از سيستم پرتاب براي انتقال زباله به محل نگهداري استفاده نشود.
  ماده48ـ تعويض وسيله حمل پسماند از انتهاي بخش در بيـمارسـتان براي انـتقـال به محل نگهداري موقت ضروري است.
  ماده49ـ در واحدهايي که حجم توليد پسماند کم است مانند مطبها مي‌توان از سطل زباله قابل شستشو، غيرقابل نشت، مقاوم و مجهز به کيسه‌هاي مقاوم براي حمل زباله استفاده شود.
  ماده50 ـ توليدکننده پسماند مي‌تواند حمل پسماند به محل امحا را از طريق قرارداد به شرکتهاي صالح واگذار نمايد، نظارت بر حُسن انجام کار برعهده توليدکننده منطبق با ماده (7) قانون مديريت پسماندها خواهدبود.
  ماده51 ـ جابجايي، حمل و نقل و بارگيري بسته‌ها و ظروف بايد به گونه‌اي صورت پذيرد که وضعيت بسته‌بندي و ظروف ثابت مانده و دچار نشت، پارگي، شکستگي و بيرون ريزي پسماند نشوند.
  ماده52 ـ حمل و نقل فرامرزي پسماند، تابع قوانين و ضوابط کنوانسيون بازل مي‌باشد.
  ماده53 ـ بارگيري بايد با شرايط زير صورت پذيرد:
  الف ـ واحد امحا کننده، از دريافت پسماندهاي فاقد برچسب اکيداً خودداري نمايد.
  ب ـ کارگران بايد در مراحل مختلف بارگيري و تخليه مجهز به پوشش مناسب مطابق دستورالعمل مـاده (5) قـانون مديريت پسمانـدها که توسط وزارت تدويـن شده و به شرح پيوست شماره (4) کـه به مهـر « پيوست تصويب‌نامه هيئت‌وزيران» تاييد شده‌است باشند.
  پ ـ کيسه‌ها و ظروف را مي‌توان مستقيماً در خودرو قرار داد.
  ماده54 ـ خودرو حمل کننده پسماند بايد داراي ويژگيهاي زير باشد:
  الف ـ کاملاً سرپوشيده باشد.
  ب ـ قسمت بار نفوذناپذير و نشت ناپذير باشد.
  پ ـ قسمت بار دو جداره بوده و داراي سيستم جمع‌آوري و نگهداري شيرابه باشد.
  ت ـ قسمت بار داراي سيستم ايمني، ضدحريق و ضدسرقت باشد.
  ث ـ بر روي بدنه خودرو در دو سمت و در سمت عقب، نماد بين‌المللي نوع پسماند و نام شرکت حمل‌کننده و شماره مجوز خودرو درج شود.
  ج ـ از خودرو حمل پسماند براي حمل مواد ديگر يا پسماندهاي عادي استفاده نشود.
  چ ـ اندازه خودرو متناسب با حجم پسماند باشد.
  ح ـ ارتفاع دروني خودرو حدود 2/2متر باشد.
  خ ـ اتاق راننده از قسمت بار مجزا باشد.
  د ـ امکان نظافت و ضدعفوني کردن داشته‌باشد. کف‌پوش خودرو از جنس فرش يا موکت نباشد و حتي‌الامکان پوششي يکپارچه و بدون درز داشته‌باشد.
  ذ ـ در حين حمل و نقل و در زمان عدم استفاده قسمت بار قفل شود.
  ماده55 ـ خودروهايي که قسمت بارکش آنها قابل جداشدن است، ارجح مي‌باشند، به اين ترتيب مي‌توان قسمت بار را در واحد بارگيري قرار داد و يا از آن به عنوان انبار استفاده کرده و پس از پرشدن، آن را با يک بارکش خالي، تعويض نمود.
  ماده56 ـ در مواردي که زمان نگهداري يا حمل طولاني‌تر از زمانهاي مندرج در ماده (46) است، بايد از کاميونهاي با سيستم سردکننده استفاده کرد.
  ماده57 ـ از مسيرهاي کم ترافيک و کم حادثه براي رساندن پسماند به محل امحا استفاده شود.
  ماده58 ـ حمل و نقل پسماند پزشکي صرفاً توسط شرکتهاي صلاحيت‌دار و براساس مجوز و فرمهايي صورت گيرد که توسط وزارت و سازمان صادر مي‌شود و در صورت نياز و درخواست بايد به مسئولان نظارتي اعم از وزارت، سازمان و ماموران راهنمايي و رانندگي ارايه گردد.
  تبصره ـ حمل و انتقال پسماند پزشکي توسط پست ممنوع است.
  ماده59 ـ حمل پسماند، صرفاً به مقصد نهايي مشخص‌شده در مجوز و بدون اتلاف زمان صورت پذيرد.
  ماده60 ـ جابجايي و حمل و نقل پسماندهاي تفکيک‌شده پزشکي ويژه با پسماندهاي عادي ممنوع است.

فصل هشتم ـ بي خطرسازي، تصفيه و امحا
  ماده61 ـ انتخاب روش بي‌خطرسازي و امحـاي پسماندهاي پزشـکي ويژه بستـگي به عوامل مختلفي از جمله نوع پسماند، کارايي روش ضدعفوني، ملاحظات زيست محيطي و بهداشتي، شرايط اقليمي، شرايط جمعيتي، ميزان پسماند و نظاير آن دارد.
  ماده62 ـ هر توليدکننده پسماند پزشکي ويژه مي‌بايست يکي يا تلفيقي از روشهاي بي‌خطرسازي، تصفيه و امحا را انتخاب و پس از تاييد وزارت به اجرا گذارد.
  ماده63 ـ مکان استقرار سيستم مورد استفاده درخصوص سيستم‌هاي متمرکز بايد از نظرفني و خروجي آلاينده‌ها به تاييد سازمان برسد.
  ماده64 ـ بي‌خطرسازي پسماندهاي عفوني و تيزوبرنده توسط مراکز عمده توليدکننده پسماند پزشکي ويژه (مانند بيمارستانها) و در شهرهاي متوسط و بزرگ بايد در محل توليد انجام شود تا مخاطرات ناشي از حمل و نقل و هزينه‌هاي مربوطه به حداقل برسد. در شهرهاي کوچک و روستاها و مراکز کوچک، پسماندها مي‌توانند در سايت مرکزي بي‌خطر گردند.
  ماده65 ـ ساير مراکز توليد پسماند پزشکي ويژه (اعم از درمانگاهها، مراکز بهداشت، آزمايشگاهها، مراکز تزريق، راديولوژي‌ها، دندانپزشکي‌ها، فيزيوتراپي‌ها، مطب‌ها و ساير مراکز توليد پسماند پزشکي) مي‌توانند در سايت‌هاي منطقه‌اي يا مرکزي، زباله توليدي را بي‌خطر نمايند و يا از امکانات بي‌خطرساز بيمارستانهاي مجاور استفاده نمايند.
  ماده66 ـ تحويل پسماند به واحدهاي مرکزي تصفيه يا دفع فاقد مجوز ممنوع است.
  ماده67 ـ واحدهاي متمرکز بي‌خطرساز پسماند بايد از وزارت و سازمان مجوز دريافت نمايند.
  ماده68 ـ مطابق ماده (7) قانون مديريت پسماندها پس از تبديل پسماند پزشکي ويژه به عادي، ساز و کار مديريت آن همانند پسماند عادي صورت‌ مي‌گيرد.
  ماده69 ـ هر روش تبديل پسماند پزشکي ويژه به عادي بايد داراي ويژگيهاي زير باشد:
  الـف ـ دستـگاه بـايـد قابلـيت غيـرفـعال ‌سازي ميکروبي اسپورهاي باکتري (Microbial inactivation efficacy) به ميزان حداقل تا (6) کاهش لگاريتمي در پايه (10) را داشته‌باشد. (10log6)
  ب ـ محصولات جانبي سمي يا خطرناک در حين بي‌خطرسازي توليد نگردد.
  پ ـ خطر و احتمال انتقال بيماري و عفونت را حذف نمايد.
  ت ـ مستندات مربوط به انجام فرآيند و بررسي صحت عملکرد دستگاه وجود داشته‌باشد.
  ث ـ خروجي هر روش بايستي براي انسان و محيط زيست بي‌خطر بوده و به راحتي و بدون انجام فرآيند ديگري قابل دفع باشد.
  ج ـ از لحاظ ايمني داراي شرايط مناسب باشد و در کليه مراحل کار، ايمني سيستم حفظ شود.
  چ ـ مقرون به صرفه باشد.
  ح ـ توسط جامعه قابل پذيرش باشد.
  خ ـ از نظر بهداشتي و ايمني براي کارکنان و کابران و ... بي‌خطر باشد و يا حداقل خطر را ايجاد نمايد.
  د ـ در راستاي عمل به تعهدات بين‌المللي کشور باشد.
  ذ ـ کليه روشهاي مورد استفاده بايد در قالب‌‌مديريت پسماند به تأييد مراجع صالح برسد.
  ر ـ در زمانهاي اپيدمي و خاص وزارت، معيار جديد و موقت متناسب با شرايط و حداقل تا (6) کاهش لگاريتمي در پايه (10) باکتريهاي شاخص را اعلام مي‌نمايد.
  ز ـ اعضا و اندامهاي قطع شده بايستي مجزا جمع‌آوري و براي دفع به گورستان محل حمل شده و به روش خاص خود دفع گردد.
  تبصره ـ ضوابـط و معيارهـاي روشهاي عمـده تصفيه در پيـوست شـماره (2) که به مهر « پيوست تصويب‌نامه هيئت‌وزيران» تاييد شده است خواهدبود.
  ماده70ـ نصب هرگونه زباله سوز اعم از متمرکز و غيرمتمرکز در شهرها ممنوع است.
  ماده71ـ استقرار هرگونه سيستم تصفيه يا امحاي مرکزي منوط به انجام مطالعات ارزيابي اثرات زيست محيطي خواهدبود.
  ماده72ـ با تغيير فناوري و روي کار آمدن فناوريهاي نو، واحدهاي توليدکننده موظف به بررسي کارآيي اين فناوريها و در صورت تأييد، استفاده از آنها به جاي روشهاي قديمي‌تر مي‌باشند.
  ماده73ـ اين ضوابط به عنوان ضوابط جايگزين هر نوع ضابطه قبلي در اين خصوص تلقي گرديده و در صورت وجود موارد مشابه ، اين ضوابط معتبر و قابل اجرا مي‌باشد.

  پيوست1

جدول طبقه‌بندي پسماندهاي پزشکي ويژه

  شرح انواع پسماندهاي پزشکي ويژه
  1ـ پسماندهاي عفوني:
  پسماندهاي عفوني مظنون به داشتن عوامل زنده بيماريزا (باکتريها، ويروسها، انگل‌ها يا قارچها) به مقدار و با کيفيتي که بتوانند در ميزبانان حساس موجب بيماري شوند، مي‌باشند. اين رده شامل موارد ذيل است:
  کشت‌ها و مواد نگهداري شده حاوي عوامل بيماريزاي ناشي از کار آزمايشگاه،
  پسماندهاي ناشي از عملهاي جراحي و کالبد شکافي اجساد مبتلا به بيماريهاي عفوني (مانند بافتها، مواد و تجهيزاتي که در تماس با خون يا ديگر آبگونه‌هاي بدن بوده‌اند).
  پسماندهاي بيماران‌عفوني بستري‌شده در بخش جداسازي(1) (مانند مواددفعي، پانسمانهاي زخمهاي جراحي يا عفوني، لباسهاي آلوده به خون انسان يا ديگر آبگونه‌هاي بدن)،
  پسماندهايي که در تماس با بيماران عفوني همودياليز شده‌باشند (مانند تجهيزات دياليز ازجمله لوله‌گذاري و فيلترها، حوله‌هاي يکبارمصرف، گان، پيش‌بند، دستکش و لباس آزمايشگاه)،
  جانوران آزمايشگاهي آلوده.
  هرنوع اسباب يا مواد ديگري که در تماس با اشخاص يا جانوران آلوده بوده‌اند.
  توجه: « اجسام تيز و برنده»ي آلوده نيز يک زير مقوله پسماندهاي عفوني‌اند اما در اين ضوابط جداگانه شرح داده ‌مي‌شوند.
  کشت‌ها و مواد نگهداري‌شده بشدت آلوده‌کننده بوده و شامل عوامل بيماريزاي عفوني بوده، پسماند کالبد شکافي‌ها، اجساد جانوران، و ديگر پسماندهايي که به آنها تلقيح شده و آلوده شده‌اند، يا در تماس با اين گونه عوامل بيماريزا بوده‌اند « پسماندهاي بشدت آلوده کننده» ناميده مي‌شوند.
  2ـ پسماندهاي آسيب شناختي
  پسماندهاي آسيب شناختي شامل بافتها، اندامها، اجزاي بدن، جنين انسان و جسد جانوران، خون و آبگونه‌هاي بدن‌اند. در اين مقوله اجزاي قابل شناسايي بدن انسان و جانوران را « پسماندهاي تشريحي» مي‌نامند.
  3ـ اجسام تيز و برنده
  اجسام تيز و برنده اقلامي هستند که مي‌توانند موجب زخم از قبيل بريدگي يا سوراخ‌شدگي شوند و عبارتند از: سوزنها، سوزنهاي زيرجلدي، تيغه چاقوي جراحي و ديگر تيغه‌ها، چاقو، ست‌هاي انفوزين، اره‌ها، شيشه شکسته‌ها، و ناخن بيماران و ... که ممکن است عفوني باشند يا نباشند به‌هرحال به عنوان پسماندهاي بشدت تهديدکننده سلامتي به‌شمار مي‌آيند.
  4ـ پسماندهاي دارويي
  پسماندهاي دارويي عبارتند از داروهاي تاريخ گذشته، مصرف‌نشده، تفکيک‌شده و آلوده، واکسن‌ها، موادمخدر و سرمهايي که ديگر به آنها نيازي نيست و بايد به نحو مناسبي دفع شوند. اين رده همچنين شامل اقلام دور ريخته شده مورد مصرف در کارهاي دارويي مانند بطري‌ها و قوطي‌هاي داراي باقيمانده داروهاي خطرناک، دستکش، ماسک، لوله‌هاي اتصال، و شيشه (ويال)‌هاي داروها هم بوده که در صورت آزادشدن در محيط براي محيط و انسان مضر باشند.
  5 ـ پسماندهاي ژنوتوکسيک
  پسماندهاي ژنوتوکسيک به شدت خطرناکند و ممکن است خصوصيات ايجاد جهش سلولي، عجيب‌الخلقه‌زايي، يا سرطانزايي داشته باشند اين پسماندها مشکلات ايمني جدي به وجود مي‌آورند. اين مشکلات هم درون بيمـارستان و هم پس از دفع پسماندها در بيرون از بيمارستان مي‌تواند باشد و بايد مورد توجه خاص قرار داشته‌باشند، پسماندهاي ژنوتوکسيک مي‌توانند داراي داروهاي سايتوتوکسيک معين (به شرح ذيل)، سايتوتوکسيک، مواد شيميايي و مواد پرتوساز باشند، داروهاي سايتوتوکسيک (يا ضدنئوپلازي) که مواد اصلي اين مقوله را تشکيل مي‌دهند، مي‌توانند بعضي سلولهاي زنده را بشکند يا رشد آنها را متوقف کنند. اين داروها براي شيمي درماني سرطانها به کار مي‌روند. داروهاي سايتوتوکسيک نقش مهمي در درمان انواع بيماريهاي نئوپلازيک دارند همچنين به‌عنوان ماده ايمونوساپرسيو هنگام پيوند اندام و درمان بيماريهاي گوناگون داراي اساس ايمني شناختي کاربردهاي گسترده‌اي دارند. داروهاي سايتوتوکسيک بيشتر اوقات در بخشهاي تخصصي مانند بخش سرطاني شناسي و واحدهاي پرتو درماني مصرف مي‌شوند، که نقش اصلي آنها درمان سرطان است.
  رايج‌ترين مواد ژنوتوکسيک مورد استفاده در مراقبت از تندرستي در کادر زيرنشان داده شده‌اند.
  داروهاي سايتوتوکسيک خطرناک را مي‌توان به شرح زير رده‌بندي کرد:
  رايج‌ترين فرآورده‌هاي ژنوتوکسيک مورد استفاده در مراقبتهاي بهداشتي و درماني
  1ـ طبقه‌بندي شده به عنوان سرطانزا
  مواد شيميايي:
  بنزن
  داروهاي سايتوتوکسيک و غيره:
  آزاتيوپرين، کلرامبوسيل، کلرنفازين، سيکلو سپورين، سيکلوفسفاميد، ملفالان، سيموستين، تاموکسيفن، تيوتپا، ترسولفان،مواد پرتوساز (راديواکتيو)،
  2ـ طبقه‌بندي شده به عنوان سرطانزاي ممکن يا احتمالي
  مواد سايتوتوکسيک و داروهاي ديگر:
  آزاسايتيدين، بلئومايسين، کاروموستاين، کلرامفنيکل، کلروزتوسين، سيس پلاتين، داکاربازين، دائو نوروبيسين، دي هيدروکسي متيل فلورا تريزين (مانند پانفوران که ديگر مصرف نمي‌شود)، دوکسوروبيسين، لوموستين، متيل تيوراسيل، مترونيدازول، ميتومايسين، نافنوپين، نيريدازول، اگزازپام، فناستين، فنوباربيتال، فنيتوئين، پروکاربازين هيدروکلرايد، پروژسترون، سارکوليزين، استرپتوزوسين، تري کلرمتين.
  3ـ اين طبقه‌بنديها طبق طبقه‌بندي گروه کاري سازمان بين‌المللي پژوهش درباره سرطان است. (IARC)
  مواد آلکيلاتور: که موجب آلکيلاسيون نوکلئوتيدهاي DNA، و منجر به پيوند متقاطع و کدنويسي غلط در ذخيره ژني مي‌شوند.
  آنتي متابوليت‌ها: که اثر بازدارنده بر ساخت زيستي اسيدنوکلئيک‌هاي سلول دارند.
  مواد بازدارنده تقسيم سلولي، که از تکثير سلول جلوگيري مي‌کنند.
  پسماندهاي سايتوتوکسيک از چند منبع در مراقبت تندرستي توليد مي‌شوند و مي‌توان آنها را به شرح ذيل طبقه‌بندي کرد:
  مواد آلوده به‌فرآورده‌هاي دارويي و تجويز داروها مانند سرنگ، سوزن، ويال، gaugu، بسته‌بندي.
  داروهاي منسوخ شده، داروهاي برگشتي از بخشهاي بيمارستان.
  در بيمارستانهاي‌تخصصي، سرطان، پسماندهاي‌ژنوتوکسيک (که داراي مواد سايتوتوکسيک يا پرتوزا هستند) ممکن است تا 1% از مجموع پسماندهاي بهداشتي درماني را تشکيل دهند.
  6 ـ پسماندهاي شيميايي
  پسماندهاي شيميايي تشکيل مي‌شوند از مواد جامد و گازهاي شيميايي که به عنوان مثال براي کارهاي تشخيصي و تجربي، و کارهاي نظافت، خانه‌داري و گندزدايي، به‌کار مي‌روند. پسماندهاي شيميايي مراقبت‌هاي بهداشتي درماني مي‌توانند خطرناک يا بي‌خطر باشند. در زمينه حفاظت از تندرستي موقعي خطرناک به شمار مي‌آيند که حداقل يکي از خصوصيات ذيل را داشته باشند:
  ـ سمي؛
  ـ خاصيت خورندگي (مانند اسيدهاي با  PH<2و بازهاي PH>12)؛
  ـ قابليت احتراق خود به خود؛
  ـ واکنش‌دهنده (مانند مواد انفجاري، مواد واکنش‌دهنده درمقابل آب، و حساس به ضربه)؛
  ـ ژنوتوکسيک (مانند داروهاي سايتوتوکسيک)
  پسماندهاي شيميايي غيرخطرناک شامل آن دسته از مواد شيميايي است که هيچ‌يک از خصوصيت‌هاي مذکور را نداشته باشند، مانند قندها، امينواسيدها، و بعضي املاح آلي و غيرآلي.
  انواع مواد شيميايي خطرناک مورد استفاده و رايج در تاسيسات و نگهداري مراقبت‌هاي بهداشتي درماني و بيمارستانها که به احتمال زياد در پسماندها يافت مي‌شوند در چند بند ذيل شرح داده مي‌شوند:
  7ـ پسماندهاي محتوي فلزات سنگين
  پسماندهاي محتوي فلزات سنگين يک زير رده از پسماندهاي شيميايي خطرناک، و به طور معمول بشدت سمي‌اند. پسماندهاي داراي جيوه به طور مشخص از نشت تجهيزات شکسته شده باليني به وجود مي‌آيند. جيوه‌هاي پخش شده از چنين دستگاههايي تا حد ممکن بايد جمع‌آوري شوند.
  بقاياي کارهاي دندان‌سازي هم مقدار زيادي جيوه دارد. پسماندهاي داراي کادميوم عمدتاً از باتري‌هاي دورريخته و شکسته به وجود مي‌آيند. برخي « پانل‌هاي تقويت شده با چوب» با مقداري سرب هنوز هم به عنوان ضد نفوذ کردن پرتوهاي X و در بخشهاي تشخيصي به کار مي‌روند. چند نوع دارو آرسنيک دارند اما در اين ضوابط به عنوان پسماندهاي دارويي شرح داده مي‌شوند.
  8ـ ظروف تحت فشار
  بسياري از انواع گازها در مراقبت از سلامتي و يا در تجهيزات آزمايشگاهي به کار مي‌روند (کادر زير را نگاه کنيد). اين گازها بيشتر اوقات در سيلندرهاي تحت فشار، و قوطي‌هاي افشانه‌اي مي‌باشند، و بسياري از آنها وقتي خالي شوند يا ديگر نتوان از آنها استفاده کرد (در حالي که هنوز مقداري گاز در آنها باقي‌مانده)، قابل مصرف دوباره هستند، اما بعضي انواع ديگر ـ و بخصوص قوطي‌هاي افشانه ـ را بايد به نحو مناسب دفع کرد.
  گازهاي خواه از نوع خنثي (inert) يا بالقوه خطرناک که در ظروف تحت فشار قرار دارند همواره بايد با دقت مديريت شوند. ظرف گاز اگر در پسماند سوز انداخته شود يا به طور اتفاقي سوراخ شود ممکن است منفجر شود.
  گازهايي که همه بيشتر در مراقبت از سلامتي به کار مي‌روند:
  گازهاي هوشبري: اکسيد ازت، هيدرو کربن‌هاي هالوژنه فرار (مانند هالوتان، ايزوفلوران، و انفلوران) که به مقدار زياد به جاي اتر و کلروفرم استفاده مي‌شوند.
  کاربردها ـ در اتاق عمل بيمارستان، هنگام زايمان در زايشگاهها و در آمبولانس‌ها، در بخش‌هاي بيمارستان عمومي هنگام اجراي اعمال دردناک، در دندانپزشکي به عنوان تسکين به کار مي‌روند.
  اتيلين اکسايد: کاربردها ـ براي سترون‌سازي تجهيزات جراحي و اسبابهاي پزشکي، در محل مرکزي توزيع لوازم، و گاهي در اتاق عمل بيمارستان.
  اکسيژن: در سيلندرها يا انبارهاي بزرگ به شکل گازي يا مايع نگهداري مي‌شود و از طريق لوله‌کشي مرکزي توزيع مي‌شود. کاربرد ـ مصرف استنشاقي براي بيماران
  هواي فشرده: کاربردها ـ در کارهاي آزمايشگاهي، تجهيزات درمان استنشاقي، تاسيسات و نگهداري تجهيزات و در دستگاههاي کنترل محيط زيست.
  9ـ پسماندهاي پرتوسازي و راديو اکتيو: از شمول اين ضوابط خارج است.
  10ـ پسماندهاي عادي:
  پسماندهاي ناشي از کارکردهاي خانه‌داري و مديريت اجرايي اين مراکز مي‌باشند که شامل: پسماندهاي آشپزخانه، آبدارخانه، قسمت اداري مالي، ايستگاههاي پرستاري، باغباني و از اين قبيل است. اين پسماندها، بخش بزرگي از پسماندهاي توليدشده در مراکز بهداشتي درماني را تشکيل مي‌دهند و بايد نسبت به جداسازي آنها در مبدأ توليد اقدام شود مديريت اين دسته پسماندها مربوط به شهرداريها، دهياريها و بخشداريها مي‌باشد.

  پيوست 2

ضوابط و معيارهاي روشهاي عمده تصفيه و دفع

  1ـ معيارها و ضوابط روش سترون‌سازي با اتو کلاو
  الف ـ در راهبري اتو کلاوها عوامل زير بايد مدنظر قرار گيرد: 
  زمان ـ درجه حرارت ـ فشار ـ نوع پسماندـ نوع ظروف، نحوه بارگذاري و حداکثر ميزان بارگذاري.
  ب ـ اين روش براي پسماندهاي عفوني و تيز و برنده کاربرد دارد.
  پ ـ پسماندهاي شيميايي و دارويي نبايد با اين روش تصفيه شوند.
  ت ـ چنانچه از اتو کلاو بدون خردکن استفاده مي‌شود بايد کيسه و ظروف ايمن (S.B) حاوي پسماند، قابل اتوکلاو کردن باشند.
  ث ـ ميزان پسماندهايي که داخل دستگاه قرارداده مي‌شود بايد متناسب با حجم اتوکلاو باشد.
  ج ـ مدت زمان سترون‌سازي بستگي به مقدار و چگالي بار (پسماند) دارد.
  چ ـ دستگاه بايد حداقل سالي يکبار کاليبره شود و مستندات آن موجود باشد.
  ح ـ استفاده از شاخصهاي شيميايي (مانند نوارهاي حساس به حرارت يا موارد مشابه ديگر) براي هر دوره کاري (سيکل) که سترون مي‌شوند، ضروري است تا نشان دهد شرايط کامل سترون‌سازي ايجاد شده است.
  خ ـ استفاده از شاخص بيولوژيک با سيلوس استئارو ترموفيلوس حداقل ماهي يکبار ضروري است تا از صحت عمليات سترون سازي اطمينان حاصل شود.
  د ـ مستندات بايد حداقل به مدت يکسال نگهداري شوند.
  ذ ـ وقتي يک اتوکلاو گراويني براي پسماند پزشکي مورد استفاده قرار مي‌گيرد:
  درجه حرارت نبايد کمتر از OC121 و فشار 15 پوند بر اينچ مربع (Psi) باشد و زمان ماند کمتر از 60 دقيقه نباشد.
  براي يک اتوکلاو با زمان ماند 45 دقيقه درجه حرارت کمتر از OC135 نباشد و فشار Psi 31 باشد.
  ر ـ وقتي يک اتوکلاو وکيوم، براي پسماند پزشکي استفاده مي‌شود بايد موارد زير را شامل شود:
  براي يک اتوکلاو با زمان ماند 45 دقيقه، درجه حرارت کمتر ازOC121 نباشد و فشار Psi 15 باشد.
  براي يک اتوکلاو با زمان ماند 30 دقيقه، درجه حرارت کمتر ازOC135 نباشد و فشار Psi31 باشد.
  ز ـ پسماند پزشکي نبايد به عنوان پسماند تصفيه شده در نظر گرفته شود مگر اينکه انديکاتور زمان، درجه حرارت و فشار نشان دهد که در طي فرايند سترون‌سازي با اتوکلاو، زمان، درجه حرارت و فشار لازم تأمين شده است.
  ژ ـ اگر به هر دليل انديکاتور زمان، درجه حرارت يا فشار نشان دهد که اين سه عامل مناسب نبوده تمام بار پسماند پزشکي بايد دوباره اتوکلاو شود تا فشار، درجه حرارت و زمان ماند مناسب به دست آيد.
  ثبت کردن پارامترهاي راهبري (اداره کردن)
  ـ هر اتوکلاو بايد مجهز به تجهيزات ثبت کامپيوتري يا گرافيک باشد تا به طور اتوماتيک و مداوم پايش شود و تاريخ، زمان، روز، تعداد بار و پارامترهاي عملياتي را به طور کامل در سراسر سيکل کامل کاري اتوکلاو ثبت کند.
  آزمايش صحت فرآيند، تست اسپور
  الف ـ اتوکلاو  بايد به طور کامل و مداوم انديکاتور بيولوژيکي مصوب (حاوي Bacillus stearo thermo philus) را در ماکزيمم ظرفيت طراحي شده هر واحد اتوکلاو بکشد.
  ب ـ انديکاتور بيولوژيک براي اتوکلاو ويالهاي اسپورهاي باسيلوس استئاروترموفيلوس يا نوارهاي اسپور با 106*1 اسپور در ميلي‌ليتر است.
  پ ـ تحت هيچ شرايطي براي اتوکلاوي که با دماي OC121 و فشار Psi15 کار مي‌کند زمان ماند پسماند در آن نبايد کمتر از 30 دقيقه باشد.
  آزمايش روتين
  وقتي يک نوار انديکاتور شيميايي به يک درجه حرارت معين مي‌رسد، تغيير رنگ مي‌دهد و مي‌تواند براي نشان دادن صحت و سقم اينکه درجه حرارت مناسب به دست آمده مورد استفاده قرار گيرد.
  ممکن است استفاده بيشتر از يک نوار روي بسته پسماند در محلهاي مختلف براي اطمينان از اينکه محتويات داخلي بسته‌ها به طور کامل اتوکلاو شده‌اند، لازم باشد.
  2ـ ضوابط و معيارهاي روش ماکروويو
  الف ـ تصفيه با ماکروويو نبايد براي پسماندهاي راديو اکتيو، خطرناک يا سايتوتوکسيک، لاشه حيوانات آلوده قسمتهاي بدن و اقلام فلزي بزرگ استفاده شود.
  ب ـ سيستم ماکروويو بايد با تست راندمان / تستهاي روتين و برنامه تضمين شده اجرايي که ممکن است به وسيله تهيه کننده فراهم شود، قبل از اجرا تست شود.
  پ ـ ماکروويو بايد کاملاً باکتريها و ديگر ارگانيسم‌هاي پاتوژن را بکشد که توسط انديکاتور بيولوژيکي مصوب در حداکثر ظرفيت طراحي شده هر واحد ماکروويو ثابت مي‌شود. انديکاتورهاي بيولوژيکي براي ماکروويو، اسپورهاي Bacillus Subtilis با استفاده از ويالها يا نوارهاي اسپور که حاوي 106*1 اسپور در ميلي‌ليتر است.
  3ـ ضوابط و معيارهاي دفن بهداشتي
  الف ـ يک چاله يا ترانشه با حداقل 2 متر عمق حفر شود نصف آن با پسماند پرشود سپس 5/. متر با آهک و تا سطح با خاک پر شود.
  ب ـ بايد مطمئن شد که حيوانات دسترسي به سايت دفن ندارند. حصارکشي با سيم‌هاي آهني گالوانيزه يا نصب حفاظ، مناسب مي‌باشد.
  پ ـ اگر ترانشه در طول روز پر نشد، قبل از پرشدن کامل يک ترانشه، پس از ريختن پسماند يک لايه 10 سانتيمتري خاک بايد براي پوشش پسماند اضافه شود.
  ت ـ عمليات دفن بايد تحت نظارت کامل و دقيق صورت گيرد.
  ث ـ به منظور جلوگيري از نشت آلاينده به آبهاي زيرزميني سايت دفن بايد نسبتاً غيرقابل نفوذ باشد و چاههاي کم عمق نزديک سايت نباشد.
  ج ـ محل دفن بايد از محل مسکوني دور باشد و در جايي واقع شود که مطمئن باشيم آبهاي سطحي و يا زيرزميني آلوده نمي‌شوند. منطقه نبايد در معرض سيل يا فرسايش باشد.
  چ ـ محل دفن توسط سازمان حفاظت محيط‌زيست تعيين مي‌گردد. (2)
  ح ـ مسئول سايت دفن بايد اطلاعات همه ترانشه‌هاي دفن را نگهداري کند.
  4ـ ضوابط و معيارهاي زباله سوز
  استانداردهاي راهبري
  1ـ راندمان سوزاندن  (3)  C.E بايد حداقل 5/99 درصد باشد.
  2ـ راندمان سوزاندن با فرمول زير محاسبه مي‌شود:

(فرمول)

  3ـ درجه حرارت اتاقک اوليه بايد بيش از OC1200 باشد.
  4ـ زمان ماند گاز در اتاقک ثانويه حداقل 2 ثانيه در درجه حرارت بيش از OC1600 با حداقل 7ـ6 در صد اکسيژن در گاز دودکش  (STACK GAS) باشد.
  استاندارد خروجيها:
  استاندارد خروجيها (تا زمان تدوين استاندارد ملي) مطابق با استاندارد جدول پيوست (1ـ2) باشد.
  ـ در زباله سوزها بايد تجهيزات مناسب براي کنترل آلودگي نصب شود.
  ـ امکانات لازم براي ثبت و اندازه‌گيري و پايش کليه خروجيها زباله سوز وجود داشته‌باشد.
  ـ پسماندهايي که قرار است سوزانده شوند نبايد با هيچ ماده گندزداي کلردار گندزدايي شوند.
  ـ ترکيبات هالوژن دار و پلاستيک‌هاي کلردار نبايد سوزانده شوند.
  ـ پسماندهاي حاوي فلزات سنگين نبايد سوزانده شوند.
  ـ ظروف تحت‌فشار و افشانه‌ها براي جلوگيري از انفجار نبايد در داخل زباله‌سوز قرار گيرند.
  ـ فلزات سمي(4) در خاکستر حاصل از سوزاندن بايد در مقادير معين (قانوني) و مشخص شده در پسماندهاي پزشکي ويژه (استانداردهاي بين‌المللي) باشد.
  ـ از زباله سوزهاي داراي استاندارد و تأييد شده با رعايت خروجي مندرج در جداول پيوست (1ـ2) استفاده شود.
  ـ مقادير زياد پسماندهاي شيميايي واکنش دهنده نبايد سوزانده شوند.
  ـ املاح نقره و پسماندهاي پرتونگاري و عکاسي نبايد سوزانده شود.
  ـ محل نصب زباله‌سوز بايستي به‌تأييد سازمان‌حفاظت محيط‌زيست و وزارت‌بهداشت برسد.
  5ـ روش محفظه سازي (5)
  الف ـ اين روش براي پسماندهاي شيميايي، دارويي و تيز و برنده کاربرد دارد.
  ب ـ داروهاي سايتو توکسيک را نيز مي‌توان پس از محفظه‌سازي دفن نمود.
  شرح روش: يک ظرف پلاستيکي يا فلزي را تا سه چهارم از پسماند پرکرده سپس آنرا با ماده‌اي مانند فوم پلاستيک ـ ماسه ـ سيمان سفيد يا خاک رس پر مي‌کنند و پس از خشک شدن ماده افزودني، درب آنرا محکم بسته و در محل چاله دفع مي‌شود.

  پيوست3

(جدول شماره1ـ ويژگي‌هاي ظروف و کيسه‌هاي تفکيک پسماندهاي پزشکي)

((جدول 1ـ2) استاندارد موقتي براي زباله‌سوزهاي موجود و جديد)

(تصوير)

پيوست 4 ـ تجهيزات حفاظت فردي توصيه شده براي کارگران مرتبط با حمل و نقل پسماند

(تصوير)

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ
  1ـ ايزوله
  2ـ بر اساس ماده (23) آيين نامه اجرايي قانون مديريت پسماندها
  3- combustion efficincy
  4ـ به جدول استاندارد فلزات سمي مراجعه شود.
  5- Encopsulation

لينک مطلب : روزنامه رسمي کشور

  ]]> Sun,23 Oct 2011 09:03:13 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=517 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=744 هنگامي که کودکان در محيط ناسالم زندگي مي کنند ، چه اتفاقي مي افتد ؟

واقعيت ها، آمار و ارقام

در هر سال بيش از 5 ميليون کودک در اثر بيماري و شرايط زيست محيطي که در آن زندگي ، بازي و آموزش مي بينند ، مي ميرند .هر ساله حدود دوميليون کودک زير 5 سال در اثر بيماريهاي حاد تنفسي که بزرگترين قاتل کودکان مي باشد تلف مي شوند .اين بيماريها در اثر مخاطرات زيست محيطي نظير آلودگي هواي منازل تشديد شده اند .اسهال دومين علت شايع مرگ ومير در کودکان مي باشد . برآورد شده است که 12درصد از مرگ ومير کودکان زير پنج سال در کشورهاي توسعه يافته و در مجموع مرگ 3/1ميليون کودک در سال بر اثر اين عامل باشد .اسهال ممکن است علت هاي متنوعي داشته باشد . از قبيل استفاده از آبهاي آلوده و غذا با دست هاي کثيف و آلوده به عوامل بيماريزا .

·  مالاريا هرساله تقريبا باعث مرگ و مير دو ميليون کودک زير 5 سال در جنوب صحراي آفريقا مي شود.

·  تب همولوژيک دانگ سالانه تخمين زده شده که باعث مرگ 10000 کودک مي شود وبيماري التهاب مغزي ژاپني نيز هر ساله حدود 8000 کودک که 90 درصد آنها زير 5 سال هستند را به کام مرگ مي کشاند .

·  شايع ترين و جديترين حامل و انتقال دهنده بيماري پشه هايي هستند که در آبهاي راکد ويا فاضلابهاي خانگي تخم ريزي مي کنند.

·  در کشورهاي در حال توسعه مواد مرتبط با ترکيبات مسموم کننده عبارتند از : آفت کش ها ، منوکسيد کربن که از اجاق گازهاي معيوب يا نفت سفيد به عنوان سوخت خانگي مصرف مي شود .

در ايالات متحده امريکا مسموميت پنجمين عامل مرگ ومير در کودکان زير شش سال مي باشد که عمدترين آنها عبارتند از مصرف اتفاقي مواد مخدر ، داروهاي ضد افسردگي ، مسکن و محصولات خانگي از قبيل پاک کننده هاي سيستم فاضلاب .

·  دو درصد ازکل مرگ ومير کودکان اتحاديه اروپا را آمار مسموميت در بر مي گيرد .تقريبا 50000 کودک 14-0 ساله هر سال در اثر مسموميت غير عمد جان خود را از دست مي دهند.

از مهمترين علل مرگ و مير در ميان کودکان ، کشورهاي کم در آمد و متوسط نظيرکشورهاي آفريقايي ، جنوب شرق آسيا و نواحي غرب اقيانوس آرام علت 80 درصد مرگ ومير کودکان را حوداث شامل مي شود .

·  در سال 2001 تخمين زده شده هفته 68500کودک زير 15 سال در نتيجه مرگهاي ناگهاني از قبيل تصادفات جاده اي ، سقوط از ارتفاع ، آتش سورزي و غرق شدن جان خود را از دست داده اند.

تقريبا 20 درصد از مرگ ومير کودکان زير 15سالي که در جهان اتفاق مي افتد به علت چنين اتفاقاتي مي باشد . اين عامل جز ده علت مهم مرگ ومير در بين اين گروه سني  مي باشد.

 ترجمه از سايت سازمان جهاني بهداشت  http://www.who.int

با تشکر از روابط عمومي اداره حفاظت محيط زيست چابهار

]]> Sat,22 Oct 2011 12:27:36 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=744 http://www.sbdoe.ir/main.asp?id=140

" شرح وظايف مراکز پايش فراگير (آزمايشگاهها ) محيط زيستاستان سيستان و بلوچستان" 

-1 انجام آزمايشهاي فيزيكي، شيميايي و بيولوژيك بر روي نمونه هاي پسابهاي صنعتي، شهري وكشاورزي و آناليز كامل مواد جامد به منظور شناخت كمي و كيفي عوامل آلوده كننده ، در جهت كنترل آلودگيهاي زيست محيطي در سطح استان

-2 اجراي پروژه هاي علمي و تحقيقاتي آزمايشگاهي در زمينه هاي مختلف زيست محيطي با همكاري ساير سازمانها و مراكز تحقيقاتي

-3 ارائه خدمات آزمايشگاهي به واحدها و مراکز مختلف توليدي ،صنعتي ،خدماتي و مراکز بيمارستاني

-4 ايجاد هماهنگي بين آزمايشگاه اداره کل و كليه آزمايشگاههاي موجود در استان و تبادل اطلاعات و تجربيات فني  و همکاري در زمينه هاي مختلف آزمايشگاهي و بررسي فناوري، تجهيزات و روشهاي نوين در امور آزمايشگاهي در جهت استاندارد نمودن روشهاي نمونه برداري و آزمايشهاي مربوطه.

-5 برنامه ريزي در جهت تاسيس آزمايشگاههاي جديد درمرکز و شهرهاي استان و تجهيز و

تكميل واحدهاي موجود و هدايت آنها در انجام اين امور همراه با نظارت بر اجراي صحيح آن؛

-6 ايجاد آمادگي فني در جهت برقراري ارتباط با مراكز علمي داخلي ، منطقه اي و بين المللي ، به منظور دستيابي به روشهاي نوين فعاليتهاي آزمايشگاهي و آناليز مواد، از طريق تبادل اطلاعات ؛

7- برنامه ريزي در جهت تكميل و تجهيزو توسعه بخشهاي مختلف  آزمايشگاهي

8- سنجش مستمر پارامترهاي مختلف آلاينده هاي هوا، به منظور آگاهي از وضعيت آلودگي هوا در نقاط مختلف استان .

9 - برنامه ريزي به منظور ايجاد ايستگاههاي كنترل آلودگي هوا در نقاط مختلف استان ، به منظورپژوهش در زمينه آلاينده هاي هوا

10- برنامه ريزي و هماهنگي در راستاي نگهداري و کنترل ايستگاههاي ثابت و سيار پايش هوا.

11- سنجش ميزان آلاينده هاي هوا ناشي از وسائط نقليه موتوري ، به منظور جمع آوري اطلاعات و برنامه ريزي در جهت كاهش آلودگي هوا؛

12- نشر مطالعات علمي و نتايج حاصل از پژوهشهاي آزمايشگاهي؛

13- پژوهش به منظور شناخت ودستيابي به   آخرين متدهاي آناليز مواد و روشهاي آزمايشگاهي

14-همکاري با مراکز مختلف توليدي ،صنعتي و خدماتي  و مميزي آنهادر راستاي اخذ گواهينامه هاي سري ايزو14000

15-اقدام در راستاي اجراي اصل 44 قانون اساسي و بند ب ماده 192 برنامه پنجم توسعه جهت راه اندازي آزمايشگاههاي معتمد در سطح استان به منظور واگذاري وظايف غير حاکميتي سازمان مطبوعه به بخشهاي خصوصي

16-برپايي و شرکت در نمايشگاههاي مختلف مناسبتهاي زيست محيطي

17-همکاري با مراکز مختلف علمي و دانشگاهي و ارائه خدمات آموزشي و آزمايشگاهي در مقاطع مختلف کارشناسي و کارشناسي ارشد و پذيرش و آموزش کارورز و کارآموز رشته هاي مرتبط.

18-همکاري با مراکز مختلف معاينه فني خودرو در غالب کميته مشترک اداره کل حمل و نقل و پايانه ها، راهنمايي و رانندگي،حفاظت محيط زيست و پايش خودروهاي بنزيني و ديزلي

19-بازديد و بررسي مستمر از صنايع و واحدهاي توليدي،صنعتي،خدماتي مختلف در سطح استان و ارائه راهکارهاي لازم در راستاي کاهش آلاينده ها به صاحبان صنايع

20-تست خروجي اگزوز خودروهاي مرجوع از راهنمايي رانندگي.

مشخصات آزمايشگاه هاي استان سيستان و بلوچستان ( زاهدان)

بخش هاي آزمايشگاهي

مشخصات آزمايشگاه هاي استان سيستان و بلوچستان  ( چابهار)

بخش هاي آزمايشگاهي

مشخصات آزمايشگاه هاي استان سيستان و بلوچستان  ايرانشهر

بخش هاي آزمايشگاهي